Informatieplicht gezaghebbende ouder
De informatieplicht gezaghebbende ouder verplicht de ouder met ouderlijk gezag om de andere ouder tijdig en volledig te informeren over belangrijke aangelegenheden met betrekking tot de persoon en het vermogen van het kind. Dit geldt zelfs als de andere ouder geen gezag uitoefent. De plicht is vastgelegd in artikel 1:377 van het Burgerlijk Wetboek (BW) en bevordert de betrokkenheid van beide ouders bij de opvoeding. In Utrecht kunt u bij geschillen terecht bij de Rechtbank Midden-Nederland, Vrouwe Justitiaplein 1, of gratis advies inwinnen bij het Juridisch Loket Utrecht, Catharijnesingel 55.
Wettelijke basis van de informatieplicht
De informatieplicht gezaghebbende ouder is primair geregeld in artikel 1:377 lid 1 BW: "De ouder die met het gezag over het kind is belast, is verplicht de andere ouder tijdig in te lichten omtrent belangrijke aangelegenheden met betrekking tot de persoon en het vermogen van het kind." Bij gezamenlijk gezag geldt deze plicht wederzijds, zoals bedoeld in artikel 1:251 BW.
Bij enkel gezag (bijvoorbeeld na een echtscheiding waarbij één ouder het gezag krijgt) rust de plicht uitsluitend op de gezaghebbende ouder. De Hoge Raad heeft in arresten zoals ECLI:NL:HR:2018:1955 benadrukt dat 'tijdig' betekent: zo spoedig mogelijk, zodat de niet-gezaghebbende ouder kan reageren of betrokken kan worden. Niet-naleving kan leiden tot een dwangsom via de rechter (artikel 1:377 lid 3 BW), in Utrecht te verzoeken bij de Rechtbank Midden-Nederland.
Deze regeling is ingevoerd om de gelijkwaardige positie van ouders te waarborgen, ook na scheiding. Het sluit aan bij het VN-Kinderrechtenverdrag (artikel 9), dat het recht van het kind op contact met beide ouders beschermt.
Wat valt onder 'belangrijke aangelegenheden'?
De wet definieert 'belangrijke aangelegenheden' ruim. Het gaat om zaken die de gezondheid, ontwikkeling, verblijfplaats of financiën van het kind raken. De rechter toetst dit geval per geval, maar jurisprudentie geeft richtlijnen:
- Gezondheid: Ziekte, ziekenhuisopname in Utrechtse ziekenhuizen zoals het UMC Utrecht, vaccinaties of medicatie.
- Onderwijs: Schoolkeuze in Utrecht, rapportcijfers, overplaatsing of problemen op school.
- Verblijf en verzorging: Verhuizing binnen of buiten Utrecht, logeerpartijen, vakanties of wijziging in zorgrooster.
- Vermogen: Erfenis, spaarrekening, grote uitgaven of schulden van het kind.
- Overige: Religieuze opvoeding, sportclubs in Utrecht of gedragsproblemen.
Kleine dagelijkse zaken, zoals een verkoudheid, hoeven niet altijd gemeld te worden, maar bij twijfel is melden verstandig. Neem bij vragen contact op met het Juridisch Loket Utrecht.
Verschil tussen gezamenlijk en enkel gezag
| Gezamenlijk gezag | Enkel gezag | |
|---|---|---|
| Informatieplicht | Wederzijds | Alleen op gezaghebbende ouder |
| Instemming vereist | Ja, voor hoofdzaken (art. 1:251 lid 2 BW) | Nee, maar wel informeren |
| Handhaving | Beide ouders kunnen klagen bij Rechtbank Midden-Nederland | Niet-gezaghebbende ouder kan dwangsom vorderen |
Voor meer over gezamenlijk gezag, zie ons artikel Ouderlijk gezag.
Praktische voorbeelden van de informatieplicht
Stel: moeder heeft enkel gezag na echtscheiding in Utrecht. Vader heeft omgangsrecht. Als het kind een blindedarmoperatie moet ondergaan in het UMC Utrecht, moet moeder vader tijdig informeren, bij voorkeur vóór de operatie. Niet melden kan leiden tot een klacht bij de Rechtbank Midden-Nederland.
Voorbeeld 2: Bij gezamenlijk gezag kiest één ouder een nieuwe school in Utrecht zonder overleg. De ander moet geïnformeerd worden over de keuze, en bij niet-instemming kan de rechter beslissen (art. 1:251 BW).
Voorbeeld 3: Vader verhuist met het kind naar een andere wijk in Utrecht. Hij moet moeder informeren, inclusief het nieuwe adres en school. Bij vermogenszaken, zoals een erfenis van €10.000, moet de bankafschrift gedeeld worden.
In de praktijk lopen geschillen vaak via WhatsApp of e-mail. Bewaar deze communicatie altijd als bewijs voor een procedure bij de rechtbank.
Rechten en plichten van ouders
Plichten gezaghebbende ouder:
- Tijdig informeren: direct bij acute zaken, binnen redelijke termijn bij niet-urgente.
- Volledige informatie: feiten, documenten en besluiten.
- Actie ondernemen op reactie van de ander.
Rechten niet-gezaghebbende ouder:
- Toegang tot informatie zonder toestemming te hoeven vragen.
- Reactie geven en betrokkenheid eisen.
- Rechter inschakelen bij schending (art. 1:377 lid 3 BW) via Rechtbank Midden-Nederland.
Bij gezamenlijk gezag hebben beide ouders instemmingsrecht voor hoofdzaken (art. 1:251 lid 2 BW), wat verder gaat dan alleen informatie.
Handhaving van de informatieplicht
Als de informatieplicht gezaghebbende ouder niet wordt nagekomen, kunt u:
- Herinneren via aangetekende brief.
- Mediator inschakelen (gratis via rechtshulp in Utrecht).
- Een procedure starten bij de Rechtbank Midden-Nederland, Vrouwe Justitiaplein 1, Utrecht, voor een dwangsom.
- Gratis voorlichting krijgen bij het Juridisch Loket Utrecht, Catharijnesingel 55.
In Utrecht zijn er ook lokale mediationdiensten beschikbaar voor ouders in conflict. Zo borgt de wet de betrokkenheid van beide ouders.