Verdeling huwelijksvermogen: hoe wordt alles verdeeld bij scheiding?
Bij een echtscheiding moet het gezamenlijke vermogen worden verdeeld. Hoe die verdeling eruitziet, hangt af van uw huwelijksgoederenregime: bent u getrouwd in gemeenschap van goederen of op huwelijkse voorwaarden? In dit artikel leggen wij uit hoe de verdeling werkt, welke regels gelden en waar u rekening mee moet houden.
Huwelijksgoederenregime: welk regime geldt voor u?
Gemeenschap van goederen (vóór 1 januari 2018)
Bent u getrouwd vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden? Dan bent u getrouwd in algehele gemeenschap van goederen. Dit betekent dat alle bezittingen en schulden van beide echtgenoten — ook die van vóór het huwelijk — gezamenlijk eigendom zijn en bij scheiding 50/50 worden verdeeld.
Beperkte gemeenschap van goederen (vanaf 1 januari 2018)
Bent u getrouwd op of na 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden? Dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen. Het verschil: bezittingen en schulden die u had vóór het huwelijk blijven privé-eigendom. Alleen wat u tijdens het huwelijk samen opbouwt, valt in de gemeenschap. Erfenissen en schenkingen blijven ook buiten de gemeenschap, tenzij anders bepaald.
Huwelijkse voorwaarden
Als u huwelijkse voorwaarden heeft laten opstellen bij de notaris, bepalen deze voorwaarden hoe het vermogen wordt verdeeld. Veel voorkomende vormen zijn:
- Koude uitsluiting: geen gemeenschappelijk vermogen, ieder houdt zijn eigen bezittingen en schulden
- Periodiek verrekenbeding: ieder houdt eigen vermogen, maar inkomsten worden periodiek verrekend
- Finaal verrekenbeding: bij scheiding wordt het vermogen alsnog verrekend alsof er gemeenschap was
Wat valt er te verdelen?
Bij een verdeling in gemeenschap van goederen moet het volgende worden verdeeld:
Bezittingen (activa)
- De echtelijke woning: de waarde van de woning minus de hypotheek
- Bankrekeningen: spaargeld, betaalrekeningen, beleggingen
- Pensioenrechten: opgebouwd pensioen tijdens het huwelijk wordt verevend
- Onderneming: als een van de echtgenoten een bedrijf heeft, moet de waarde worden bepaald
- Auto's en inboedel: alle roerende zaken
- Verzekeringen: levensverzekeringen, lijfrentepolissen
Schulden (passiva)
- Hypotheekschuld
- Persoonlijke leningen
- Creditcardschulden
- Belastingschulden
- Studieschulden (afhankelijk van het regime)
Hoe verloopt de verdeling?
Stap 1: Peildatum vaststellen
De peildatum is het moment waarop de omvang van de gemeenschap wordt vastgesteld. Hoofdregel: de datum van indiening van het verzoekschrift tot echtscheiding. Voor de waardering van de goederen geldt de datum van de feitelijke verdeling.
Stap 2: Inventarisatie
Maak een volledig overzicht van alle bezittingen en schulden. Verzamel:
- Bankafschriften van alle rekeningen
- WOZ-beschikking en hypotheekgegevens
- Pensioenopgaven van beide partners
- Taxatierapporten van onroerend goed en ondernemingen
- Overzicht van verzekeringen
Stap 3: Waardering
Alle bezittingen moeten worden gewaardeerd. Voor de woning is vaak een taxatie nodig. Voor een onderneming kan een bedrijfswaardering door een accountant nodig zijn. Pensioenrechten worden berekend door de pensioenuitvoerder.
Stap 4: Verdeling
De verdeling kan op twee manieren plaatsvinden:
- In onderling overleg: u spreekt samen (eventueel met hulp van een mediator) af wie wat krijgt. Dit wordt vastgelegd in een echtscheidingsconvenant
- Via de rechter: als u er niet uitkomt, kan de rechter de verdeling vaststellen
Bijzondere situaties
De echtelijke woning
De woning is vaak het grootste vermogensbestanddeel. Opties zijn:
- Verkoop: de woning wordt verkocht en de opbrengst verdeeld
- Overname: één partner koopt de ander uit. Dit vereist herfinanciering van de hypotheek
- Tijdelijk aanhouden: in sommige gevallen wordt de woning tijdelijk aangehouden, bijvoorbeeld tot de kinderen volwassen zijn
Pensioenverevening
Op grond van de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (WVPS) heeft de ex-partner recht op de helft van het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd. U moet dit binnen 2 jaar na de scheiding melden bij de pensioenuitvoerder.
Onderneming
Als één partner een onderneming heeft, moet de waarde van het bedrijf worden vastgesteld. Dit is vaak complex en vereist een deskundige waardering. De andere partner heeft recht op de helft van de waarde, maar dat betekent niet dat hij of zij mede-eigenaar wordt van het bedrijf.
Verrekenbeding niet uitgevoerd
Als u huwelijkse voorwaarden met een periodiek verrekenbeding had maar dit nooit heeft uitgevoerd, geldt een bijzondere regel: het niet-verrekende vermogen wordt alsnog verrekend bij scheiding. Het bewijs van wat privévermogen is, ligt dan bij de partner die stelt dat iets privé is.
Veelgestelde vragen
Moet alles precies 50/50 worden verdeeld?
Bij een gemeenschap van goederen is de hoofdregel 50/50. In uitzonderlijke gevallen kan de rechter hiervan afwijken als een gelijke verdeling naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. In de praktijk wordt daar zelden van afgeweken.
Wat als mijn partner bezittingen verborgen houdt?
Als u vermoedt dat uw partner bezittingen verborgen houdt, kunt u de rechter vragen om een bevel tot inzage in financiële gegevens. Ook kan een forensisch accountant worden ingeschakeld. Het verduisteren van gemeenschapsgoederen is bovendien strafbaar.
Wat gebeurt er met schulden?
Schulden die tot de gemeenschap behoren, zijn gezamenlijke schulden waarvoor beide partners aansprakelijk zijn. Bij de verdeling worden schulden meegenomen: ze worden in mindering gebracht op het te verdelen vermogen. Naar schuldeisers toe blijven beide partners echter hoofdelijk aansprakelijk.
Hoe lang heb ik de tijd om te verdelen?
Er is geen wettelijke termijn waarbinnen de verdeling moet plaatsvinden. Wel verjaart de vordering tot verdeling niet — u kunt altijd verdeling vorderen. Het is echter verstandig om de verdeling zo snel mogelijk na de scheiding af te ronden om problemen te voorkomen.