Aangifteplicht uitgelegd voor Utrecht

Aangifteplicht in het strafrecht voor Utrechtenaren

De aangifteplicht verplicht inwoners van Utrecht om ernstige strafbare feiten meteen te melden bij de politie of het Openbaar Ministerie. Dit geldt voor misdrijven strafbaar met meer dan een geldboete van de eerste categorie. Zo helpt u de veiligheid in wijken als Kanaleneiland of het centrum te bewaken en ondersteunt u de Rechtbank Utrecht in het handhaven van de wet.

Wat houdt de aangifteplicht in voor Utrecht?

In Utrecht speelt de aangifteplicht een cruciale rol bij het melden van incidenten, gebaseerd op de burgerplicht om de orde te handhaven. Niet bij kleine overtredingen zoals parkeerboetes via de Gemeente Utrecht, maar wel bij zware delicten als fietsdiefstal op station Utrecht Centraal, geweld op straat of inbraak. De verplichting start bij kennisname – als getuige, slachtoffer of via betrouwbare info – en vereist onverwijlde actie, idealiter binnen 24 uur bij de lokale politie.

Lees meer over het doen van aangifte in ons artikel aangifte doen in Utrecht. Hier duiken we dieper in de verplichting: wanneer, voor wie en waarom.

Wettelijke grondslag van de aangifteplicht

De regel staat in artikel 162 Wetboek van Strafvordering (Sv): "Zij die kennis dragen van misdrijven, waarvan de strafbaarheid meer is dan een geldboete van de eerste categorie, moeten onverwijld aangifte doen bij de hulpofficier van justitie, officier van justitie of rechter-commissaris bij de Rechtbank Utrecht."

Een boete van de eerste categorie is maximaal €495 (2023). Lokale overtredingen zoals graffiti in de stad vallen buiten; misdrijven als overval (art. 311 Wetboek van Strafrecht) niet. Extra plichten gelden voor ambtenaren bij de Gemeente Utrecht (art. 162 lid 2 Sv) of bankmedewerkers bij witwassen (Wwft).

Zie ook artikel 284 Wetboek van Strafrecht voor straf op nalaten van melding.

Wie in Utrecht moet aangifte doen en wanneer?

Alle Utrechtenaren met concrete kennis van een zwaar misdrijf zijn verplicht, ongeacht band met de dader (behalve familie). Dit omvat:

• Getuigen: U ziet een beroving bij de Oudegracht.
• Slachtoffers: Uw fiets gestolen in Lombok.
• Derden: Buurtbewoner meldt drugshandel in Overvecht.

Geruchten tellen niet; feiten moeten vaststaan.

Uitzonderingen voor Utrechtse inwoners

Soms hoeft u niet te melden:

• Beroepsgeheim: Dokters of advocaten in Utrecht zwijgen (art. 272 Sr), behalve bij extreme zaken als kindermoord.
• Familie: Geen plicht tegen partner of kinderen (art. 162 lid 3 Sv).
• Geen acuut gevaar: Dader al gearresteerd door Politie Utrecht.

Praktijkvoorbeelden in Utrecht

Voorbeeld 1: Tasjesdiefstal bij de Dom
U ziet dieven een tas grijpen van een toerist en belt 112. Correct gemeld.

Voorbeeld 2: Fraude bij lokale werkgever
Als medewerker bij een Utrechts bedrijf ontdekt u boekhoudfraude. Meld direct bij politie, anders zelf aansprakelijk.

Voorbeeld 3: Uitzondering
Een Utrechtse arts hoort van mishandeling. Beroepsgeheim prevaleert vaak.

Vergelijkingstabel:

Rechten en verplichtingen bij aangifte in Utrecht

Verplichtingen:

1. Snel melden via 0900-8844 (Politie Utrecht) of online.
2. Volledige details verstrekken.
3. Geen valse aangifte (art. 188 Sr).

Rechten:

• Anoniem via Meld Misdaad Anoniem (0800-7000).
• Geen straf voor correct melden.
• Slachtoffers: steun via Het Juridisch Loket Utrecht (art. 51a Sv).

Niet melden? Maximaal 3 maanden cel of €9.000 boete (art. 284 Sr). Zelden gehandhaafd, tenzij ernstig.

Veelgestelde vragen voor Utrecht