Automatisch gezag bij erkenning voor Utrechtse ouders
In het Nederlandse familierecht, specifiek relevant voor inwoners van Utrecht, betekent automatisch gezag bij erkenning dat een vader na erkenning van zijn kind direct ouderlijk gezag krijgt zonder extra procedure bij de Rechtbank Utrecht. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap met de moeder. Anders moet gezamenlijk gezag worden aangevraagd. Dit artikel informeert Utrechtse ouders over de lokale gang van zaken, zodat u uw rechten kent.
Wat houden ouderlijk gezag en erkenning in?
Ouderlijk gezag betreft de zorg en opvoeding van een minderjarig kind, zoals keuzes over school, zorg en woonplaats, vastgelegd in Boek 1 Burgerlijk Wetboek (BW). Erkenning registreert de vaderschap officieel, met rechten op achternaam en erfenis voor het kind. In Utrecht gebeurt erkenning bij de burgerlijke stand van de Gemeente Utrecht, bijvoorbeeld kort na geboorte of later. Zonder huwelijk of partnerschap behoudt de moeder echter alleen gezag.
Wanneer krijgt u in Utrecht automatisch gezag?
Automatisch gezag ontstaat bij deze situaties, met directe toepassing voor Utrechtse families:
- Bij huwelijk of geregistreerd partnerschap: Tijdens of na het huwelijk erkent de vader het kind; beide ouders krijgen gezamenlijk gezag (BW 1:251), ook bij partnerschap.
- Erkenning vóór geboorte: Via notariële akte vóór de geboorte, gevolgd door huwelijk of partnerschap, leidt tot automatisch gezag.
- Bij overlijden of onbekwaamheid moeder: Bij het overlijden van de moeder krijgt de erkennende vader automatisch gezag als primaire verzorger.
Buiten deze gevallen vraagt u gezamenlijk gezag aan bij de Rechtbank Utrecht. Neem voor advies contact op met Het Juridisch Loket Utrecht. Zie ook ons artikel over 'Gezag aanvragen als Utrechtse vader'.
Wettelijke grondslagen
De basis voor Utrechtse ouders ligt in Boek 1 Burgerlijk Wetboek:
- Artikel 1:251 BW: Automatisch gezamenlijk gezag bij huwelijk of partnerschap.
- Artikel 1:199 BW: Regelt erkenning en familierechtelijke gevolgen, zonder direct gezag buiten huwelijk.
- Artikel 1:253 BW: Moeder heeft initieel exclusief gezag bij ongehuwd ouderschap.
- Wet van 20 december 2013: Versoepelt gezamenlijk gezag, maar vereist aanvraag bij Rechtbank Utrecht buiten speciale gevallen.
Dit waarborgt stabiliteit voor kinderen in Utrecht.
Voorbeelden uit de Utrechtse praktijk
Anna en Bob, woonachtig in Utrecht-Zuid, trouwen en Bob erkent hun kind bij de Gemeente Utrecht. Direct gezamenlijk gezag: samen schoolkeuze op een Utrechtse basisschool.
Lisa en Tom uit Overvecht zijn ongehuwd. Na erkenning behoudt Lisa gezag. Tom vraagt gezamenlijk gezag aan bij Rechtbank Utrecht (3-6 maanden, €80 griffierecht) voor inspraak in zorg.
Bij geregistreerd partnerschap erkennen Utrechtse stellen het kind direct, met onmiddellijk gezag – ideaal voor samenlevende partners.
Vergelijking: Automatisch versus aangevraagd gezag in Utrecht
| Situatie | Automatisch gezag | Aangevraagd gezag |
|---|---|---|
| Bij huwelijk/partnerschap | Ja, direct | Niet nodig |
| Ongehuwd na erkenning | Nee, moeder alleen | Aanvraag Rechtbank Utrecht |
| Moeder overleden | Ja voor vader | Versneld mogelijk |
| Kosten | Geen extra | €80 + eventueel advocaat |
| Tijd | Onmiddellijk | 3-6 maanden |
Rechten en verplichtingen bij automatisch gezag
Beide Utrechtse ouders hebben gelijkwaardige rechten:
- Zorg en opvoeding: Dagelijkse bijdragen en gezamenlijke besluiten in kindbelang.
- Financiën: Proportionele kostenbijdrage op basis van inkomen.
- Representatie: Vertegenwoordiging bij zaken als inschrijving bij Utrechtse school.
- Einde gezag: Bij 18 jaar of ontbinding huwelijk, maar vaak voortdurend.
Na scheiding blijft gezag, tenzij Rechtbank Utrecht anders oordeelt.
Veelgestelde vragen voor Utrecht
Kan ik in Utrecht automatisch gezag krijgen zonder huwelijk?
Nee, bij ongehuwd ouderschap behoudt de moeder alleen gezag. Vraag aan bij Rechtbank Utrecht of bel Het Juridisch Loket Utrecht.
Waar erken ik in Utrecht?
Bij de burgerlijke stand van Gemeente Utrecht, direct na geboorte of later.
Wat kost gezamenlijk gezag aanvragen?
€80 griffierecht bij Rechtbank Utrecht; gratis advies via Het Juridisch Loket.