Brussel II-ter-verordening voor Utrechtse inwoners

Brussel II-ter-verordening in Utrecht

De Brussel II-ter-verordening is een EU-regelgeving die richtlijnen biedt voor jurisdictie, erkenning en uitvoering van familierechtelijke vonnissen, zoals bij scheidingen en kinderregelingen, in de hele Europese Unie. Voor Utrechtse burgers helpt deze verordening bij grensoverschrijdende familiezaken, met focus op het beschermen van kinderrechten en voorkomen van ontvoering over landsgrenzen.

Wat houdt de Brussel II-ter-verordening in voor Utrecht?

Officieel bekend als Verordening (EU) 2019/1111, update deze Brussel II-ter-verordening de vorige Brussel IIa-versie en geldt sinds 1 augustus 2022. Ze bepaalt welke EU-rechtbanken bevoegd zijn in huwelijks- en ouderlijke zaken. Voor inwoners van Utrecht is dit cruciaal bij internationale scheidingen, bijvoorbeeld met een partner uit een ander EU-land. De regels gelden in alle EU-landen behalve Denemarken en voorkomen 'forum shopping', waarbij partijen een voordelige rechtbank zoeken.

Kinderen staan voorop: strenge maatregelen tegen het verplaatsen van kinderen om rechtszaken te ontwijken. Dit sluit aan bij het Haags Kinderontvoeringsverdrag van 1980, maar is afgestemd op EU-behoeften. In Utrecht kun je bij Het Juridisch Loket Utrecht advies inwinnen over hoe deze verordening jouw situatie raakt.

Wettelijke basis in Nederland en Utrecht

Als EU-lidstaat past Nederland de Brussel II-ter-verordening direct toe. Sleutelartikelen omvatten:

• Artikelen 1-3: Beschrijven het bereik, zoals echtscheidingen, partnerschapsontbinding en ouderlijke verantwoordelijkheid (voogdij, verblijf, omgang).
• Artikelen 5-18: Stellen jurisdictie vast, met nadruk op de gewone woonplaats van het kind.
• Artikelen 19-39: Regelen erkenning en uitvoering van beslissingen, met een versimpelde procedure zonder exequatur.
• Artikelen 40-55: Pakken kinderontvoering aan, inclusief regels voor snelle terugkeer en het recht van het kind om gehoord te worden.

In Nederland integreert dit via de Wet conflictenrecht familierecht, met de Rechtbank Utrecht als lokale instantie voor procedures. De Raad voor de Kinderbescherming ondersteunt hierin. Voor Utrechtse families met internationale aspecten, bekijk ons artikel over internationale echtscheiding in Utrecht.

Toepassingsgebied voor Utrechtse zaken

Deze verordening richt zich op EU-grensoverschrijdende familierecht, waaronder:

• Scheidingen waar partners in diverse EU-landen wonen, relevant voor expats in Utrecht.
• Geschillen over verblijf of gezag van minderjarigen onder de 18.
• Kinderontvoering, zoals een ouder die met het kind naar een ander EU-land vertrekt zonder akkoord.

Ze dekt geen erfrecht of alimentatie (zie Brussel I of Rome III). Voor niet-EU-landen gelden andere verdragen. In Utrecht kun je via de Gemeente Utrecht hulp zoeken bij registratie van internationale documenten.

Jurisdictie in familierecht voor Utrecht

De jurisdictie hangt af van de gewone verblijfplaats van het kind (artikel 8). Woont het kind in Utrecht? Dan is de Rechtbank Utrecht bevoegd, ongeacht waar de ouders leven. Uitzonderingen omvatten:

• Prorogatie (artikel 12): Partijen kiezen gezamenlijk een andere rechtbank.
• Restjurisdictie (artikel 18): Bij gebrek aan andere opties, baseert het zich op de nationaliteit van de ouders.

Dit systeem blokkeert manipulatie via verhuizingen. Zo kan de Rechtbank Utrecht oordelen over een kind dat recent in de stad verbleef, zelfs als het nu in een buurland woont.

Erkenning en tenuitvoerlegging in Utrecht

Vonnissen uit EU-landen worden direct erkend (artikel 40), zonder extra stappen. Voor uitvoering in Nederland, zoals in Utrecht, volstaat een verzoek bij de deurwaarder. Belangrijke updates in de ter-versie:

• Versnelde trajecten: Kinderontvoeringszaken binnen 6 weken afhandelen.
• Hoorrecht kind (artikel 28): Kinderen vanaf 8 jaar (of eerder als passend) moeten gehoord worden, live of digitaal.

Een overzichtstabel vergeleken met Brussel IIa:

Praktische voorbeelden voor Utrecht

Neem een Utrecht-Belgisch paar dat scheidt: de moeder met kinderen in Utrecht, vader in België. De Brussel II-ter-verordening maakt de Rechtbank Utrecht bevoegd voor de kinderregeling. Het vonnis geldt automatisch in België, via hun jeugdrechtbank.

Of: een ouder ontvoert een kind uit Utrecht naar Spanje voor een betere uitkomst. De Rechtbank Utrecht kan terugkeer bevelen, afgedwongen in Spanje. In 2022 registreerde Nederland rond 150 zulke grenszaken, met Utrecht als knooppunt door zijn internationale gemeenschap.