Voorwaarden duomoederschap in Utrecht

In Utrecht kunnen lesbische stellen via duomoederschap beide juridisch moeder worden van een kind verwekt door kunstmatige bevruchting. Deze regeling bestaat sinds 2017 in de Nederlandse wetgeving, met strenge voorwaarden voor aanvraag. Dit artikel bespreekt de eisen, inclusief de juridische grondslag, stappen en tips specifiek voor Utrechters, zoals ondersteuning via Het Juridisch Loket Utrecht.

Wat houdt duomoederschap in?

Duomoederschap is een voorziening in het familierecht waarmee beide partners in een lesbisch huwelijk of partnerschap de volledige ouderlijke verantwoordelijkheid krijgen voor hun kind. De vrouw die het kind baart, is vanzelfsprekend juridisch ouder, maar haar partner kan dat ook worden zonder adoptieprocedure. Dit versnelt alles en versterkt de familieband. Het geldt uitsluitend voor kinderen verwekt met medische hulp, zoals inseminatie of IVF met donorsperma. Voor bredere uitleg, bekijk ons artikel over duomoederschap. In Utrecht, met klinieken als het UMC Utrecht, is dit een toegankelijke optie voor stellen.

Juridische grondslag van duomoederschap

De wetgeving voor duomoederschap kwam er door de Wet van 8 december 2017, die het Burgerlijk Wetboek aanpast (Stb. 2017, 492). Ze wijzigt Boek 1 BW, vooral artikelen 1:199 tot 1:205, zodat de partner van de barende moeder via erkenning ouder kan worden onder bepaalde voorwaarden. Deze wet steunt op het gelijkheidsbeginsel in artikel 1 Grondwet en het EVRM, dat discriminatie wegens seksuele oriëntatie uitsluit. Vroeger was adoptie verplicht voor de niet-biologische moeder, een tijdrovend en duur proces. Tegenwoordig volstaat erkenning, wat de rechten van het kind en de moeders in Utrecht direct veiliger stelt.

Eisen voor duomoederschap in Utrecht

Voor duomoederschap in Utrecht moeten diverse voorwaarden worden nageleefd, met focus op het welzijn van het kind en de gezinssituatie. We splitsen ze op in persoonlijke en procedurele aspecten, en raden aan advies in te winnen bij Het Juridisch Loket Utrecht voor persoonlijke begeleiding.

Persoonlijke eisen

Relatiestatus: Op het moment van verwekking moeten de vrouwen gehuwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben (artikel 1:199 lid 3 BW). Een losse relatie telt niet; officiële registratie is essentieel, bijvoorbeeld via de Gemeente Utrecht.
Medische verwekking: Het kind moet verwekt zijn via kunstmatige inseminatie of IVF met sperma van een anonieme donor (artikel 1:199 lid 1 BW). Natuurlijke conceptie of sperma van een bekende (buiten een kliniek) komt niet in aanmerking. Bewijs komt van een gecertificeerde instelling, zoals een Utrechts ziekenhuis.
Geen andere ouders: Er dient geen andere juridische ouder te zijn. Als de donor aanspraak maakt, kan dit duomoederschap verhinderen.
Leeftijd en capaciteit: Beide moeders moeten 18 jaar of ouder zijn en geschikt voor ouderlijk gezag. De Rechtbank Utrecht kan dit beoordelen bij twijfel over de situatie.

Procedurele eisen

Erkenning op tijd: De niet-biologische moeder erkent het kind vóór de geboorte (notarieel) of binnen drie maanden erna (artikel 1:200 BW). Later is alleen adoptie mogelijk.
Instemming: Beide moeders geven akkoord via een gezamenlijke verklaring.
Registratie in Utrecht: De geboorteakte wordt bijgewerkt bij de burgerlijke stand van de Gemeente Utrecht, vaak automatisch bij tijdige erkenning.
Geen verzet: De officier van justitie kan bezwaar aantekenen bij risico voor het kind, maar dit gebeurt zelden in standaardgevallen.

Voldoet u niet aan deze eisen? Dan geldt de basisregel: alleen de barende moeder is ouder, en adoptie via de Rechtbank Utrecht is vereist voor de partner.

Voorbeelden van duomoederschap in de praktijk

Neem Lisa en Marie, een Utrechts lesbisch stel in een geregistreerd partnerschap. Ze kiezen IVF met donorsperma in het UMC Utrecht. Lisa baart het kind, en Marie erkent het tijdens de zwangerschap bij een notaris. Na de geboorte staat Marie op de akte van de Gemeente Utrecht als mede-moeder. Ze delen nu het gezag over opvoeding, schoolkeuze en zorg.

Een ander geval: Sophie en Tara uit Utrecht, waar het kind verwekt is met sperma van Tara's kennis, zonder medische tussenkomst. Duomoederschap lukt niet; Tara kan niet als 'vader' erkennen, dus Sophie moet adopteren via de Rechtbank Utrecht. Dit onderstreept het belang van klinische procedures.

Bij een scheiding in Utrecht kan duomoederschap complicaties voorkomen: zonder erkenning moet de niet-biologische moeder procederen bij de Rechtbank Utrecht voor omgangsrechten.

Rechten en verplichtingen bij duomoederschap

Na vastlegging hebben beide moeders identieke rechten en plichten (artikel 1:251 BW):

Rechten: Gelijk ouderlijk gezag, met zeggenschap over woonplaats, onderwijs en medische keuzes. Bij scheiding in Utrecht start de procedure bij de Rechtbank Utrecht op basis van gelijkwaardigheid voor omgang en gezag. Voor hulp kunt u terecht bij Het Juridisch Loket Utrecht.

Veelgestelde vragen

Wat is mijn retourrecht?

Bij online aankopen heb je 14 dagen retourrecht zonder opgaaf van reden, tenzij de wettelijke uitzonderingen gelden.

Hoe lang geldt de wettelijke garantie?

Goederen moeten minimaal 2 jaar meewerken. Defecten die binnen 6 maanden ontstaan worden verondersteld al aanwezig te zijn.

Kan ik rente eisen over schulden?

Ja, je kunt wettelijke rente eisen (momenteel ongeveer 8% per jaar) over het openstaande bedrag.

Wat kan ik doen tegen oneerlijke handelspraktijken?

Je kunt klacht indienen bij de consumentenbond, de overheid of naar de rechter gaan.

Wat is een kredietovereenkomst?

Een kredietovereenkomst regelt hoe je geld leent, wat de rente is, en hoe je dit terugbetaalt.