Duurzame ontwrichting van het huwelijk in Utrecht

Duurzame ontwrichting van het huwelijk in Utrecht

Duurzame ontwrichting van het huwelijk vormt de kern van echtscheidingsprocedures in Nederland, inclusief Utrecht. Dit houdt in dat de band tussen partners zodanig is verslechterd dat herstel onwaarschijnlijk is. De Rechtbank Utrecht evalueert dit op basis van de specifieke situatie, waarbij de ontwrichting blijvend moet zijn.

Wat houdt duurzame ontwrichting in voor Utrechters?

Binnen het Utrechtse familierecht beschrijft duurzame ontwrichting een huwelijk dat niet meer dient als stabiele basis voor samenleven en welzijn. Sinds de herziening van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in 1971 is dit de leidende reden voor scheiding. Het draait niet om schuldvragen, maar om de totale aftakeling van de relatie. De rechter in Utrecht controleert of de breuk 'duurzaam' is, oftewel zonder perspectief op verzoening. Dit blijkt vaak uit langdurig apart wonen, voortdurende ruzies of diepgewortelde emotionele afstand.

De beoordeling is altijd maatwerk en subjectief. Er geldt geen vaste periode, maar rechters in Utrecht kijken wel naar de duur van de problemen. Als beide partijen akkoord gaan met de scheiding, verloopt het proces bij de Rechtbank Utrecht vaak sneller. Voor advies over het starten van een procedure in Utrecht, raadpleeg Het Juridisch Loket Utrecht of ons artikel over Echtscheiding aanvragen in Utrecht.

Wettelijke onderbouwing

De basis voor duurzame ontwrichting van het huwelijk ligt in het Burgerlijk Wetboek (BW), Boek 1, artikel 150, lid 2: "De rechter spreekt de echtscheiding uit indien het huwelijk duurzaam ontwricht is." Dit valt onder Titel 7 van Boek 1 BW, dat echtscheidingen regelt.

Vanaf 1 januari 1998 is dit de enige geldende grond in Nederland, waarmee oudere redenen zoals ontrouw of geweld zijn vervallen. Aspecten als scheiding van tafel en bed zijn nu opgegaan in dit concept. De Hoge Raad, in zaken als het arrest van 20 april 1984 (NJ 1984/559), benadrukt dat Utrechtse rechters zowel objectieve factoren (zoals crisisduur) als subjectieve (partners' wil) moeten meewegen.

Voor partnerschappen geldt BW Boek 1, artikel 80a. Bij huwelijken met internationale elementen kan het Haags Conferentiebesluit van 2007 meespelen, maar de Rechtbank Utrecht past primair Nederlandse regels toe.

Voorbeelden uit de Utrechtse praktijk

In Utrecht uit zich duurzame ontwrichting op uiteenlopende wijze. Denk aan een koppel dat twee jaar geleden uit elkaar is gegaan door geschillen over budget en kinderopvoeding; de een huurt in Overvecht, de ander blijft in het familiehuis in de binnenstad, met nul communicatie. De Rechtbank Utrecht ziet dit als blijvende breuk, zeker na mislukte mediation via lokale instanties.

Een ander scenario is psychische verwijdering zonder verhuizing. In een 20-jarig huwelijk in Utrecht-Zuid, waar een affaire leidde tot onherstelbaar vertrouwenverlies, kan de rechter scheiding toekennen op basis van verklaringen of therapierapporten, zelfs bij co-habitatatie. Het CBS meldt dat in 2022 circa 11.000 scheidingen landelijk plaatsvonden, met Utrecht als een van de drukste regio's op deze grond.

Bij huiselijk geweld in Utrecht kan de ontwrichting dringend zijn. Een slachtoffer in een opvang van de Gemeente Utrecht kan eenzijdig procederen. De rechter prioriteert dan kinderveiligheid, volgens BW artikel 1:247 over gezag.

Rechten en verplichtingen in Utrechtse scheidingen

Bij duurzame ontwrichting in Utrecht gelden specifieke rechten en plichten. Het huwelijk blijft intact tot de uitspraak van de Rechtbank Utrecht, dus verplichtingen zoals partnerondersteuning en huishoudelijke samenwerking blijven (BW artikel 1:81). Na het indienen van het verzoek eindigt de gemeenschap van goederen direct (BW artikel 1:99).

Belangrijke rechten zijn:

• Alimentatie: Voorlopige toekenning mogelijk (BW artikel 1:157), met hulp van Het Juridisch Loket Utrecht.
• Ouderlijk gezag: Automatisch gezamenlijk, tenzij anders (BW artikel 1:251).
• Woning: Recht op gebruik van het echtelijk huis tijdens de procedure (BW artikel 1:243), gesteund door lokale huisvestingsregels van de Gemeente Utrecht.

Verplichtingen omvatten het opstellen van een ouderschapsplan bij akkoord, met afspraken over kids, geld en pensioen. Bij twist beslist de rechter, wat tijd kost. Mediation is verplicht om de breuk te onderbouwen (Wet bevordering scheidingsmediation), vaak via Utrechtse mediators.

Aspect	Recht	Plicht
Financiën	Voorlopige alimentatie	Inkomen openbaren
Kinderen	Gezamenlijk gezag	Kindbelang centraal
Woning	Toegang tot huis	Geen gedwongen vertrek

Veelgestelde vragen over scheiding in Utrecht

Is er een minimale periode voor ontwrichting?

Nee, wettelijk niet, maar Utrechtse rechters accepteren zelden korter dan zes maanden. Langere periodes vergemakkelijken bewijsvoering.

Kan ik alleen een scheiding aanvragen op deze basis?

Ja, eenzijdig is mogelijk. De Rechtbank Utrecht toetst of de ontwrichting de hele relatie aantast, niet alleen jouw perspectief.