Herziening ten nadele
Herziening ten nadele is een zeldzame strafrechtprocedure in Nederland, waarbij een eerdere vrijspraak, seponering of lichtere straf bij de Rechtbank Utrecht kan worden omgezet in een strengere veroordeling. Het is een uitzondering op het ne bis in idem-beginsel, dat herhaalde berechting voor identieke feiten uitsluit. Voor Utrechters geldt dit vooral bij lokale zaken, en alleen bij nieuw, overtuigend bewijs.
Waarom herziening ten nadele in Utrecht?
Strafzaken bij de Rechtbank Utrecht zoeken finale afloop, maar nieuwe inzichten na een uitspraak kunnen onrecht blootleggen. Deze procedure zorgt ervoor dat schuldigen niet vrijuit gaan, bijvoorbeeld door achteraf ontdekt DNA of bekentenissen. Het ne bis in idem (art. 68 Grondwet, art. 310 Sv) wordt tijdelijk opzijgeschoven als maatschappelijke belangen bij zware delicten in Utrecht prevaleert.
Wettelijke grondslag
De regels staan in het Wetboek van Strafvordering (Sv), artikelen 457-461. Kernpunten voor Utrechtse zaken:
- Art. 457 Sv: Gronden zoals veroordeling van een medepleger (lid 1a), nieuw bewijs (lid 1b) of valse getuigenis (lid 1c).
- Art. 458 Sv: Enkel het Openbaar Ministerie (OM) mag aanvragen; verdediging niet.
- Art. 459 Sv: Hoge Raad toetst toelaatbaarheid.
- Art. 460 Sv: Bij goedkeuring terug naar Rechtbank Utrecht of hof.
- Art. 461 Sv: Nieuwe straf mag zwaarder zijn dan origineel, met grenzen.
Dit waarborgt balans tussen zekerheid en rechtvaardigheid in lokale procedures.
Voorwaarden voor herziening in Utrecht
Strenge eisen: nieuwe feiten moeten onbekend zijn tijdens de Utrechtse zitting, overtuigend wijzen op schuld en passen bij art. 457 Sv, zoals:
- Onbekend bij proces.
- Overtuigend voor zwaardere uitkomst.
- Specifiek: mededader veroordeeld, late bekentenis of vals bewijs.
Geen tijdslimiet, maar in Utrecht slechts handvol zaken per jaar.
Procedure in stappen bij Rechtbank Utrecht
- OM-verzoek: Indienen bij Hoge Raad.
- Hoge Raad-toets: Binnen 14 dagen hoorbaar maken en beslissen (art. 459 Sv).
- Herbehandeling: Terugverwijzing naar Rechtbank Utrecht voor nieuwe zitting.
- Uitspraken: Rechter kan herzien en strenger straffen.
Verdachten in Utrecht hebben hoor en wederhoor, met optie voor nieuw bewijs.
Utrechtse voorbeelden
Voorbeeld: Een Utrechter wordt vrijgesproken van inbraak in Hoog Catharijne door ontbrekend bewijs. Later matcht zijn DNA; OM vraagt herziening (art. 457 lid 1b Sv). Hoge Raad keurt goed, Rechtbank Utrecht veroordeelt tot 2 jaar.
Moordzaak: Vrijspraak bij Rechtbank Utrecht, maar partner later veroordeeld als helper (art. 457 lid 1a Sv). Herziening volgt met 8 jaar cel.
Rechten en verplichtingen
Rechten verdachte in Utrecht
- Volledige verdediging, gratis advocaat via Raad voor Rechtsbijstand.
- Dossierinzage.
- Hoger beroep mogelijk.
Verplichtingen
- Meewerken aan procedure.
- OM deelt alle feiten.
Raadpleeg Het Juridisch Loket Utrecht voor gratis advies over uw zaak.
Vergelijking: ten nadele vs. ten gunste
| Aspect | Herziening ten nadele | Herziening ten gunste |
|---|---|---|
| Initiatief | Alleen OM | Verdachte of OM |
| Gronden | Art. 457 Sv | Art. 444-456 Sv |
| Instantie | Hoge Raad, dan Rechtbank Utrecht | Hoge Raad |
| Uitkomst | Zwaardere straf mogelijk | Vrijspraak/reductie |
| Frequentie | Vaker |
Veelgestelde vragen voor Utrechters
Kan herziening ten nadele meerdere keren?
Nee, na herziening geldt ne bis in idem strikt (art. 461 Sv).
Wat bij lopende tbs?
Mogelijk aanpassing, Hoge Raad beoordeelt evenredigheid.
Hoe lang duurt het?
Meestal 6-18 maanden bij Rechtbank Utrecht.
Advocaatkosten?
Nee, gratis toevoeging via Raad voor Rechtsbijstand. Start bij Het Juridisch Loket Utrecht.