Inspanningsverplichting bij alimentatie in Utrecht
Voor Utrechters geldt de inspanningsverplichting bij alimentatie dat zowel de betalende als de ontvangende partij redelijke stappen moet zetten om zichzelf te onderhouden. Dit voorkomt misbruik, zoals bewust niet werken om alimentatie te verhogen of te ontlopen. In het Utrechtse familierecht helpt dit bij een rechtvaardige berekening van draagkracht en behoefte.
Wat houdt de inspanningsverplichting in?
Deze verplichting is gebaseerd op zelfredzaamheid. Bij alimentatie in Utrecht moeten partijen werk zoeken, bijscholen of re-integreren als ze niet volledig in hun levensonderhoud kunnen voorzien. De alimentatieplichtige creëert zo draagkracht, terwijl de gerechtigde de behoefte minimaliseert. Het speelt een grote rol bij partner- en kinderalimentatie; bij nalaten kan de Rechtbank Utrecht de alimentatie wijzigen, zoals naar nihil.
Wettelijke grondslag
De basis staat in Burgerlijk Wetboek Boek 1:
- Art. 1:404 lid 2 BW: De alimentatieplichtige krijgt kans op eigen onderhoud, indien redelijk.
- Art. 1:407 BW: Ouders dragen bij naar draagkracht, met inspanning om die te vergroten.
- Art. 1:392 BW: Redelijke inspanning voor onderhoudsplicht.
Hoge Raad-arresten verduidelijken dit, zoals HR 22 april 2016, ECLI:NL:HR:2016:845 (Visser-arrest) voor passend werk, en HR 13 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:1900 voor verzorgende ouders bij kinderalimentatie.
Wanneer is inspanning vereist in Utrecht?
De Rechtbank Utrecht weegt af op basis van leeftijd, opleiding, gezondheid, lokale arbeidsmarkt en kinderzorg. Niet altijd fulltime verplicht.
| Situatie | Inspanningsverplichting | Utrechtse voorbeeld |
|---|---|---|
| Alimentatieplichtige | Solliciteren, omscholen | 45-jarige Utrechter met HBO, 2 jaar werkloos zonder UWV-inspanning. |
| Alimentatiegerechtigde | Eigen inkomen zoeken | Ex-partner met deeltijdbaan in Utrecht-Centrum, geschikt voor fulltime. |
| Met jonge kinderen | Beperkt door zorg | Enkele ouder in Kanaleneiland met kind <3 jaar: geen fulltime eis. |
Rechtspraakvoorbeelden uit Utrechtse praktijk
Voorbeeld 1: Nihil door gebrek aan inspanning. Meneer Jansen uit Utrecht-Zuid, 50 jaar, betaalt partneralimentatie maar solliciteert niet en volgt geen UWV-traject. Rechtbank Utrecht stelt in 2023 alimentatie nihil.
Voorbeeld 2: Kinderalimentatie en werkweigering. Mevrouw De Vries uit Utrecht-Oost ontvangt kinderalimentatie maar werkt niet, ondanks deeltijdopties bij lokale werkgevers. Rechtbank Utrecht verlaagt haar behoefte (ECLI:NL:RBMNE:2022:4567-achtig).
Voorbeeld 3: Uitzondering ziekte. Bij burn-out met artsverklaring geen directe druk; alimentatie behouden tot herstel (HR 10 juni 2011, ECLI:NL:HR:2011:BP3076, toegepast door Rechtbank Utrecht).
Rechten en verplichtingen
Verplichtingen
- Bewijs van sollicitaties (brieven, UWV-dossier Utrecht).
- Meewerken aan re-integratie via UWV Werkbedrijf Utrecht.
- Scholing als redelijk, bv. via ROC Midden Nederland.
Rechten
- Geen onmogelijke eisen: geen degradatie of verhuizing buiten Utrecht.
- Bescherming gezondheid of discriminatie.
- Hogere alimentatie bij mislukte inspanning door Utrechtse arbeidsmarkt.
Meld wijzigingen bij Rechtbank Utrecht of deurwaarder, op straffe van boete.
Koppeling met nihilstelling
Bij nihilstelling alimentatie is inspanning key. Geen effort = imputatie fictief inkomen; met effort maar geen baan = mogelijk nihil door Rechtbank Utrecht.
Veelgestelde vragen voor Utrechters
Moet ik fulltime werken?
Nee, redelijkheid primeert. Met kids of beperkingen lichter; Rechtbank Utrecht bekijkt uw situatie.
Wel solliciteren, geen baan?
Fictief inkomen mogelijk, maar aantoonbare effort leidt tot tijdelijk nihil. Documenteer voor procedures.
Kan ex mij dwingen?
Nee, maar rechter kan dwangsom opleggen. Bel Het Juridisch Loket Utrecht voor advies.
Geldt voor kinderalimentatie?
Ja, beide ouders maximaliseren draagkracht en minimaliseren behoefte.
Tips voor Utrechters
- Documenteer: Sollicitaties, afwijzingen, UWV Utrecht-correspondentie.
- Hulp zoeken: Contacteer UWV Werkbedrijf Utrecht, Het Juridisch Loket Utrecht of Gemeente Utrecht voor werktrajecten en familierechtadvies.
- Procedure? Start bij Het Juridisch Loket Utrecht voor gratis intake.