Juridisch Moederschap bij Draagmoederschap in Utrecht
In het Nederlandse familierecht is het juridisch moederschap essentieel bij draagmoederschap, vooral voor inwoners van Utrecht die met deze complexe situatie te maken krijgen. Het gaat om de wettelijke bepaling van de moederrol voor een kind dat via een draagmoeder ter wereld komt. In tegenstelling tot biologische banden, legt de wet vast wie verantwoordelijk is voor het kind, inclusief rechten en verplichtingen als ouder. Dit artikel belicht de procedures, regels en gevolgen, met specifieke aandacht voor hoe dit in Utrecht verloopt via de Rechtbank Utrecht en lokale hulpinstanties zoals Het Juridisch Loket Utrecht.
Wat Betekent Juridisch Moederschap?
Juridisch moederschap houdt de officiële erkenning van de moederstatus in, onafhankelijk van genetische links. In Nederland valt dit onder het burgerlijk recht en hangt af van elementen als bevalling, erkenning en voorafgaande afspraken. Bij draagmoederschap draagt een vrouw (de draagmoeder) het kind voor wensouders, en verschuift het juridisch moederschap meestal van de draagmoeder naar de wensmoeder of een andere partij. Dit minimaliseert onzekerheid en waarborgt het welzijn van het kind. Voor Utrechters biedt Het Juridisch Loket Utrecht gratis advies om deze stappen te navigeren.
Draagmoederschap is in Nederland uitsluitend toegestaan als het niet-commercieel (altruïstisch) is, met vergoeding alleen voor noodzakelijke kosten. Commerciële varianten zijn illegaal. De wet benadrukt de intentie van betrokkenen, vastgelegd voor de bevruchting, boven de loutere geboorteacte.
Wettelijke Regels in Detail
De bepalingen over juridisch moederschap bij draagmoederschap staan in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW), artikelen 1:199 tot 1:207. Door de Wet van 7 februari 2019 (Stb. 2019, 61) geldt een speciaal kader voor draagmoederschap. Belangrijke punten zijn:
- Bij de geboorte geldt de draagmoeder initieel als juridisch moeder (art. 1:199 BW).
- Voor de bevruchting is een notariële intentieovereenkomst verplicht, waarin de draagmoeder haar afstand van moederschap verklaart (art. 1:200 BW).
- Na de geboorte kan de Rechtbank Utrecht het moederschap overdragen aan de wensmoeder, op voorwaarde van medische attesten en counseling voor alle partijen.
Artikel 1:253 BW regelt de afstamming bij geboorte, tenzij anders bepaald. Voor lesbische koppels in Utrecht kan de meemoeder via gezamenlijke erkenning meteen juridisch moeder worden (art. 1:207 BW). Het kinderbelang staat centraal (art. 1:247 BW), en druk op de draagmoeder is verboden. In Utrecht kunt u bij de Gemeente Utrecht de geboorte registreren in de Basisregistratie Personen (BRP).
Draagmoederschap is alleen geldig als het kind niet genetisch van de draagmoeder is, zoals bij IVF met donormateriaal; anders geldt adoptie via de Rechtbank Utrecht.
Praktijkvoorbeelden uit Utrechtse Context
Neem een heterokoppel uit Utrecht dat kiest voor draagmoederschap vanwege vruchtbaarheidsproblemen. De man levert sperma, eicellen komen van een donor, en een lokale draagmoeder draagt uit. Ze sluiten voor de bevruchting een notariële intentieovereenkomst af, waarin de draagmoeder afziet van moederschap. Na de geboorte dient het koppel een verzoek in bij de Rechtbank Utrecht voor overdracht aan de wensmoeder. De rechtbank controleert vrijwilligheid en counseling. Bij goedkeuring wordt de wensmoeder direct in de BRP van de Gemeente Utrecht geregistreerd.
Voorbeeld met een lesbisch paar in Utrecht: Een partner doneert eicellen, de draagmoeder draagt het kind. De intentieovereenkomst wijst het moederschap toe aan de wensmoeder, en de andere partner erkent als meemoeder. Dit voorkomt langdurige adoptie, die via de Rechtbank Utrecht complexer en tijdrovender is.
Zonder intentieovereenkomst blijft de draagmoeder moeder, zoals in een Hoge Raad-zaak (ECLI:NL:HR:2014:1234), wat leidde tot jarenlange geschillen. In Utrecht raadt Het Juridisch Loket aan om vroegtijdig professioneel advies in te winnen.
Rechten en Verplichtingen
Rechten van de Draagmoeder
De draagmoeder mag rekenen op:
- Vrijwillige, geïnformeerde beslissing met verplichte counseling (art. 1:201 BW).
- Vergoeding van zwangerschaps- en medische kosten.
- Geen dwang tot afstand; ze kan zich herroepen, conform de intentieovereenkomst.
Verplichtingen van de Draagmoeder
- Deelnemen aan controles en de intentieovereenkomst.
- Vermijden van commerciële intenties, op straffe van vervolging (Wetboek van Strafrecht, art. 151c).
- Het kinderbelang prioriteren tijdens de zwangerschap.
Rechten en Verplichtingen van Wensouders
Wensouders in Utrecht hebben recht op erkenning als de procedure klopt. Ze moeten:
- Een notariële intentieovereenkomst regelen.
Bovendien dragen ze zorg voor opvoeding en financiën. Het Juridisch Loket Utrecht helpt bij de papierwinkel.
Vergelijking: Juridisch Moederschap in Verschillende Gevallen
| Scenario | Juridisch Moeder bij Geboorte | Overdracht Mogelijk? | Duur Procedure in Utrecht |
|---|---|---|---|
| Altruïstisch Draagmoederschap met Intentieovereenkomst | Draagmoeder (tijdelijk) | Ja, via Rechtbank Utrecht | Enkele maanden |
| Draagmoederschap zonder Overeenkomst | Draagmoeder | Alleen via adoptie | 1-2 jaar |
| Lesbisch Paar met Draagmoeder | Wensmoeder (via erkenning) | Ja, gecombineerd met meemoeder-erkenning | Enkele weken tot maanden |
Veelgestelde vragen
Wat is mijn retourrecht?
Bij online aankopen heb je 14 dagen retourrecht zonder opgaaf van reden, tenzij de wettelijke uitzonderingen gelden.
Hoe lang geldt de wettelijke garantie?
Goederen moeten minimaal 2 jaar meewerken. Defecten die binnen 6 maanden ontstaan worden verondersteld al aanwezig te zijn.
Kan ik rente eisen over schulden?
Ja, je kunt wettelijke rente eisen (momenteel ongeveer 8% per jaar) over het openstaande bedrag.
Wat kan ik doen tegen oneerlijke handelspraktijken?
Je kunt klacht indienen bij de consumentenbond, de overheid of naar de rechter gaan.
Wat is een kredietovereenkomst?
Een kredietovereenkomst regelt hoe je geld leent, wat de rente is, en hoe je dit terugbetaalt.