Juridische moeder bij draagmoederschap in Utrecht
Voor inwoners van Utrecht is de juridische moeder bij draagmoederschap zunächst de draagmoeder, de vrouw die het kind ter wereld brengt. De Nederlandse wet wijst haar automatisch het moederschap en ouderlijk gezag toe, tenzij een nauwkeurige procedure zorgt voor overdracht aan de wensmoeder of intentieouders. Dit artikel belicht de gang van zaken, met focus op wettelijke voorwaarden, risico's en lokale ondersteuning via de Rechtbank Utrecht en Het Juridisch Loket Utrecht.
Wie is de juridische moeder in Utrecht?
De juridische moeder wordt door de wet erkend als de officiële moeder, met impact op ouderlijk gezag, achternaam van het kind, erfrecht en alimentatie. Bij draagmoederschap in Utrecht, waar een vrouw een kind draagt voor wensouders, primeert de geboorte boven biologische banden.
Bij de aangifte in de Gemeente Utrecht geldt: de baarster is de moeder. De draagmoeder verschijnt op de geboorteakte als juridische moeder, eventueel met haar partner. Wensouders staan niet direct geregistreerd. Een procedure bij de Rechtbank Utrecht is vereist voor overdracht.
Wettelijke kaders voor Utrecht
De regels staan in het Burgerlijk Wetboek Boek 1 (BW), met name artikel 1:199 BW (moederschap bij geboorte) en het regime in artikelen 1:253aa tot 1:253bf BW. Sinds 1 april 2022 biedt hoofdstuk 15a BW meer zekerheid tegen problemen.
- Altruïstisch draagmoederschap: Betaalde afspraken zijn illegaal (strafbaar tot 4 jaar gevangenis, art. 1:253af BW).
- Intentieovereenkomst: Notarieel vastleggen vóór week 7 van de zwangerschap (art. 1:253ab BW).
- Rechtbank Utrecht: Na geboorte toetst de Rechtbank Utrecht de voorwaarden en benoemt intentieouders als ouders (art. 1:253ba e.v. BW).
Zonder procedure blijft de draagmoeder in Utrecht permanent juridisch moeder.
Stappenplan voor overdracht in Utrecht
De procedure volgt strakke fasen. Overzicht:
- Vóór bevruchting of vroeg zwanger: Notariële intentieovereenkomst met draagmoeder (en partner) en wensouders over afstand.
- In zwangerschap: Onderzoeken medisch en psychologisch voor iedereen.
- Binnen zes weken post-geboorte: Verzoek bij de Rechtbank Utrecht (art. 1:253ba BW). De rechter hoort partijen en checkt binding kind-draagmoeder.
- Rechterlijke uitspraak: Goedkeuring maakt wensouders ouders; draagmoeder verliest status. Geboorteakte via Gemeente Utrecht aangepast.
Tabel: Overzicht moederschapfasen in Utrecht
| Fase | Juridische moeder | Impact |
|---|---|---|
| Bij geboorte | Draagmoeder | Direct gezag, kindnaam, zorgplicht |
| Na Rechtbank Utrecht | Wensmoeder | Volledige shift; draagmoeder vrij van rechten/plichten |
| Zonder stappen | Draagmoeder | Wensouders adopteren; complex en tijdrovend |
Rechten en verplichtingen juridische moeder
Als juridische moeder in Utrecht geldt:
- Informatie over kind (welzijn, school).
- Zorg- en opvoedplicht (art. 1:247 BW).
- Erfpositie voor het kind.
Na overdracht naar wensmoeder eindigen deze voor de draagmoeder. Wensmoeder verkrijgt alles, ook erkenning als alleenstaande.
Praktijkcases uit Utrecht
Case 1: Draagmoeder Lisa uit Utrecht bevalt voor wensmoeders Anna en Beth. Tijdige intentieovereenkomst. Rechtbank Utrecht keurt overdracht goed; Anna juridisch moeder, Lisa uit beeld.
Case 2: Tom en partner uit Utrecht via draagmoeder Marie. Post-procedure: Tom vader, co-ouderschap partner; Marie moederschap kwijt.
Case 3 (risico): Geen intentieovereenkomst; draagmoeder houdt kind. Wensouders in Utrecht adopteren, wat jaren duurt en faalt soms.
Veelgestelde vragen voor Utrechters
Kan de juridische moeder moederschap herroepen?
Nee, Rechtbank Utrecht-overdracht is definitief (art. 1:253bd BW). Alleen fraude heropent.
Effect huwelijk draagmoeder?
Partner is mede-ouder; beiden moeten akkoord met overeenkomst en Rechtbank Utrecht.
Draagmoederschap voor alleenstaande man in Utrecht?
Ja, sinds 2022. Na procedure wensvader ouder, met co-optie.
Kosten procedure Utrecht?
Notaris €1.000-€2.000; Rechtbank Utrecht €500-€1.000; onderzoeken. Totaal €5.000-€10.000.
Tips voor Utrechters
- Maak een intentieovereenkomst draagmoederschap bij notaris in Utrecht.
- Neem advies bij Het Juridisch Loket Utrecht of familierechtadvocaat; voorkom termijnbederven.
- Start bij Rechtbank Utrecht voor lokale procedurehulp.
Wie is automatisch de juridische moeder als mijn partner en ik een kind via draagmoederschap krijgen in Utrecht?
De draagmoeder is bij geboorte automatisch de juridische moeder. Zij staat op de geboorteakte en heeft ouderlijk gezag, tenzij jullie binnen zes weken na de geboorte een procedure bij de Rechtbank Utrecht starten om het moederschap naar jullie toe te laten overgaan.
Wat moet ik doen voordat de zwangerschap begint om juridische problemen te voorkomen?
Sluit voor week 7 van de zwangerschap een notariële intentieovereenkomst met de draagmoeder (en eventuele partner). Deze overeenkomst regelt de afspraken over de overdracht van het moederschap. Betaalde afspraken zijn verboden (altruïstisch draagmoederschap is vereist).
Hoe lang duurt het voordat mijn partner en ik juridisch de ouders worden van het kind?
Na de geboorte moet je binnen zes weken een verzoek indienen bij de Rechtbank Utrecht. De rechter beslist meestal binnen 3 tot 6 maanden, afhankelijk van de complexiteit van het dossier. Pas na een positieve uitspraak ben je juridisch de ouder.
Wat gebeurt er als we de procedure niet volgen en de draagmoeder blijft juridische moeder?
Dan blijft de draagmoeder de juridische moeder en heb je geen ouderlijk gezag. Om het moederschap alsnog te verkrijgen, moet je een adoptieprocedure starten, wat veel complexer en duurder is (kan jaren duren).
Welke rechten en plichten heeft de draagmoeder na de overdracht van het moederschap?
Na een succesvolle overdracht verliest de draagmoeder alle juridische rechten en plichten ten opzichte van het kind, zoals ouderlijk gezag, zorgplicht, informatierecht en erfrecht. Ze heeft geen aanspraak meer op het kind, tenzij anders is overeengekomen in de intentieovereenkomst.
Waar kan ik in Utrecht hulp krijgen bij het opstellen van de intentieovereenkomst of de procedure?
Je kunt terecht bij: - Het Juridisch Loket Utrecht (voor algemene juridische adviezen en doorverwijzing). - Een specialist-notaris in Utrecht (voor het opstellen van de intentieovereenkomst). - Een familierechtadvocaat gespecialiseerd in draagmoederschap (bijvoorbeeld via de Nederlandse Vereniging voor Draagmoederschap of lokale advocatenkringen).
Moet de draagmoeder ook akkoord gaan met de overdracht van het moederschap?
Ja, de draagmoeder moet expliciet instemmen met de overdracht, zowel in de intentieovereenkomst als tijdens de procedure bij de Rechtbank Utrecht. De rechter checkt of ze vrijwillig en weloverwogen heeft ingestemd, zonder druk van de wensouders.