De PIJ-maatregel uitgelegd voor Utrechtse jongeren

De PIJ-maatregel in Utrecht

De PIJ-maatregel, of Plaatsing in een Inrichting voor Jeugdigen, is een vrijheidsbeperkende maatregel binnen het jeugdstrafrecht voor Utrechtse jongeren van 12 tot 23 jaar die zware delicten plegen. In plaats van straf staat behandeling en terugkeer in de samenleving centraal, om herhaling te voorkomen. De kinderrechter van de Rechtbank Utrecht legt deze toe, met ingrijpende gevolgen voor de jongere en zijn familie in de regio.

Wanneer kiest de Rechtbank Utrecht voor PIJ?

Het jeugdstrafrecht beschermt de Utrechtse samenleving en ondersteunt de ontwikkeling van de jongere. De rechter-comissaris of kinderrechter van de Rechtbank Utrecht past maatregelen aan op de persoonlijke situatie. PIJ is de strengste optie en komt pas als mildere alternatieven zoals HALT, jeugdbescherming of een jeugdstraf tekortschieten. Dit geldt voor jongeren met risico op herhaling van zware misdrijven, vaak gelinkt aan mentale issues of verslavingen, specifiek in de Utrechtse context.

Wettelijke grondslag PIJ-maatregel

PIJ valt onder de Jeugdwet (Jw), Titel 5, artikelen 77a tot 77bb. Artikel 77g Jw stelt eisen: een misdrijf met minimaal drie jaar gevangenisstraf voor volwassenen, zoals geweldsdelicten, zedendelicten of drugs, plus noodzaak voor intensieve therapie en recidivegevaar. De kinderrechter van de Rechtbank Utrecht gebruikt een pro justitia rapport van de Reclassering en deskundig advies. Door de 2019-wijziging (Wet aanpassing PIJ-regime) is de duur afhankelijker van gedrag.

Oplegging van PIJ door Rechtbank Utrecht

PIJ wordt opgelegd als:

• De jongere 12-18 jaar is (tot 23 bij verlenging);
• Er een zwaar misdrijf is, zoals moord, doodslag, zware assault, verkrachting of grootschalige drugs in Utrecht;
• Mildere maatregelen falen;
• Instellingstherapie essentieel is voor veilige terugkeer.

PIJ beschermt de samenleving zonder strafkarakter. Anders dan ISD voor volwassenen, blijft de focus pedagogisch en ontwikkelingsgericht.

Procedure bij Rechtbank Utrecht

1. Arrestatie en voorgeleiding: Na een incident in Utrecht voor de rechter-commissaris.
2. Zitting kinderrechter: Binnen twee weken; officier van justitie eist PIJ.
3. Onderzoek: Proefplaatsing (max. twee weken) en lokale rapporten.
4. Beschikking: Beslissing binnen vier weken; beroep bij het Gerechtshof.

Duur en verlenging PIJ

Basis: 2 jaar, met max. 1 jaar voorwaardelijk in de eindfase. Verlenging:

• 1 jaar (gebruikelijk);
• 2 jaar bij ernstig wangedrag.

Na twee jaar oordeelt de rechter op basis van Servicepunt PIJ-advies. Einde bij geen gevaar meer; gemiddeld 2,5-3 jaar voor Utrechtse gevallen.

Vergelijking duur PIJ met andere maatregelen

Rechten en verplichtingen tijdens PIJ

Rechten:

• Advocaat via de rechter; gratis advies bij Het Juridisch Loket Utrecht;
• Familiecontact (bezoek, bellen);
• Onderwijs/werk in de instelling;
• Medische zorg met instemming;
• Klachten bij Kinderrechter Rechtbank Utrecht.

Plichten:

• Actief behandelen;
• Instellingsregels naleven;
• Geen verboden middelen;
• Volledige therapiedeelname.

Schendingen riskeren isolatie of verlenging.

Utrechtse praktijkvoorbeelden

Voorbeeld 1: 16-jarige uit Utrecht pleegt overval in het centrum. Na herhaling ondanks jeugdhulp: PIJ voor twee jaar in gesloten setting met therapie. Voorwaardelijk einde na 18 maanden.

Voorbeeld 2: 17-jarig meisje uit Kanaleneiland met trauma pleegt zware mishandeling. PIJ twee jaar, verlengd met één jaar; succes via Utrechtse pleegzorg.

Veelgestelde vragen

Tips voor Utrechtse families

• Direct hulp: Bel Het Juridisch Loket Utrecht voor gratis jeugdstrafrechtadvies of een lokale advocaat.
• Gemeente Utrecht: Vraag jeugdhulp aan via de gemeente voor preventie.
• Blijf betrokken: Ondersteun tijdens PIJ voor betere uitstroom.