Proeftijdbeding in de arbeidsovereenkomst in Utrecht
In Utrecht, waar de arbeidsmarkt bruisend is met sectoren als IT, onderwijs en overheid, is een proeftijdbeding een veelgebruikte clausule in arbeidsovereenkomsten. Het stelt werkgevers en werknemers in staat een proefperiode in te lassen, waarin de overeenkomst zonder opzegtermijn kan worden opgezegd. Dit biedt flexibiliteit voor zowel de Utrechtse werkgever als de werknemer, maar valt onder strenge wettelijke beperkingen om oneerlijk gebruik te voorkomen. Bij geschillen kunt u terecht bij de Rechtbank Utrecht of Het Juridisch Loket Utrecht voor advies.
Wat houdt een proeftijdbeding in?
Een proeftijdbeding definieert de proeftijd aan het begin van een nieuwe baan in Utrecht, zodat beide partijen kunnen beoordelen of de match werkt. Het idee is om te checken of de werknemer past bij de rol, bijvoorbeeld bij een startup in de Utrechtse Science Park, en of de werkgever aan de beloften voldoet. Zonder dit beding start de standaard opzegtermijn meteen. Het moet duidelijk en schriftelijk in het contract staan om rechtsgeldig te zijn.
In de Utrechtse praktijk zien we dit vaak bij startersbanen in dynamische velden zoals technologie of horeca langs de Oudegracht. Het beperkt risico's, maar mag niet dienen om ontslag te omzeilen, bijvoorbeeld bij tijdelijke krachten in de gemeente.
Wettelijke regels voor het proeftijdbeding
De basis ligt in artikel 7:652 van het Burgerlijk Wetboek (BW), dat een schriftelijke overeenkomst vereist. Sinds de Wet verbetering positionering flexibel werk (Wvpw) van 1 augustus 2022 zijn de limieten strenger: maximaal één maand voor contracten korter dan twee jaar, en twee maanden voor langere. Vroeger waren dit respectievelijk één en twee maanden, maar de wet beschermt werknemers beter tegen langdurige onzekerheid.
Zonder schriftelijke fixatie of bij overschrijding van de duur is het beding ongeldig, en geldt de normale opzegprocedure. In cao's, zoals die voor Utrechtse onderwijsinstellingen, kunnen nuances bestaan, maar nooit ten nadele van de werknemer. Voor lokale ondersteuning: Het Juridisch Loket Utrecht biedt gratis eerste hulp bij contractvragen.
Lees meer over proeftijd in ons artikel Proeftijd in de Arbeidsovereenkomst Utrecht.
Duur en werking van de proeftijd
De lengte varieert per contracttype:
| Type contract | Maximale proeftijd | Voorbeeld in Utrecht |
|---|---|---|
| Onbepaalde duur | 2 maanden | Vaste rol als projectmanager bij een Utrechtse techfirma: opzegging mogelijk na een maand als de teamfit ontbreekt. |
| Bepaalde duur (korter dan 2 jaar) | 1 maand | Tijdelijk contract van 9 maanden bij de Gemeente Utrecht: proeftijd beperkt tot één maand. |
| Bepaalde duur (2 jaar of langer) | 2 maanden | Contract van 2,5 jaar als docent aan de Universiteit Utrecht: tot twee maanden proef toegestaan. |
De periode start op dag één en gaat door tijdens ziekte of verlof, behalve bij specifieke afspraken. Opeenvolgende tijdelijke banen bij dezelfde Utrechtse werkgever worden als één gezien, om misbruik van flexibiliteit te voorkomen.
Rechten en verplichtingen in de proeftijd
In de proeftijd mag zowel de werkgever als werknemer de overeenkomst direct en zonder termijn stopzetten. Dit is handig in de snelle Utrechtse arbeidsmarkt, maar een dag opzegging is vaak netjes conform goed werkgeverschap (artikel 7:611 BW).
- Rechten werknemer: Volledig loon en vakantiedagen, alsof er geen proef is. Bij werkgeversopzegging geen vergoeding, maar wel WW-mogelijk via UWV, met hulp van Het Juridisch Loket Utrecht.
- Plichten werkgever: Opzegging moet gegrond zijn, zoals mismatch in vaardigheden; discriminatie is uit den boze (Wet gelijke behandeling).
- Plichten werknemer: Goed presteren; opzegging schriftelijk, zonder verplichte redenen.
Zonder opzegging gaat het contract door onder standaardvoorwaarden.
Voorbeelden van proeftijdbedingen in Utrecht
Neem Lisa, die een vast contract sluit als HR-assistent bij een Utrechtse gemeente. Met twee maanden proef zegt de werkgever na vier weken op wegens organisatorische veranderingen. Lisa krijgt loon tot dan en kan bij de Rechtbank Utrecht procederen als nodig.
Of Tom, met een 15-maandencontract als barista in een Utrechtse café. Na drie weken stopt hij zelf door de drukte; geen termijn vereist, en geen boete.
In cao's voor Utrechtse bouwbedrijven mag de proef soms tot drie maanden, zolang het wettelijk klopt. Dit toont de balans tussen flexibiliteit en bescherming voor lokale werknemers.
Veelgestelde vragen over het proeftijdbeding
Kan een proeftijdbeding mondeling worden afgesproken?
Nee, artikel 7:652 BW eist schriftelijke opname in het contract. Mondeling is het ongeldig, en de proef geldt niet.
Wat als de proeftijd te lang is afgesproken?
Te lang is nietig; dan geldt geen proef, en opzegging volgt de normale regels. Werkgever riskeert vergoeding bij foutief ontslag, te toetsen bij Rechtbank Utrecht.
Heb ik recht op WW na proeftijdontslag?
Ja, als u aan UWV-voorwaarden voldoet, zoals voldoende gewerkte weken. Het Juridisch Loket Utrecht helpt bij aanvraag.