Samenwonen als waren zij gehuwd
Samenwonen als waren zij gehuwd is een belangrijk begrip in het Nederlandse familierecht, speciaal relevant voor samenwonende stellen in Utrecht. Het houdt in dat partners die in het dagelijks leven optreden als een getrouwd paar, voor specifieke regels zoals partneralimentatie worden behandeld alsof ze gehuwd zijn. Dit komt vooral naar voren bij relatiebeëindiging en procedures bij de Rechtbank Utrecht.
Wat betekent 'samenwonen als waren zij gehuwd' voor Utrechters?
Bij relatiebreuken in Utrecht speelt dit concept een sleutelrol in de verdeling van inkomen en ondersteuning. In tegenstelling tot een huwelijk of geregistreerd partnerschap biedt niet-geregistreerd samenwonen geen automatische bescherming voor erfrecht of vermogen. Maar als koppels zich als echtgenoten gedragen, kan de Rechtbank Utrecht een 'fictief huwelijk' aannemen voor alimentatieclaims.
De beoordeling richt zich op het werkelijke gedrag: delen partners al jaren een woning in Utrecht, beheren ze gezamenlijke financiën, zorgen ze samen voor kinderen en treden ze naar buiten als stel? Dan kan de rechter in Utrecht beslissen dat ze samenwoonden als waren zij gehuwd. Dit vermoeden is te weerleggen, maar vraagt om overtuigend bewijs.
Wettelijke grondslag
De basisregel vind je in artikel 1:137 lid 1 Burgerlijk Wetboek (BW): "Voor de toepassing van de voorgaande Titel [over het huwelijk], alsmede van de Titel 13 [partneralimentatie], worden samenwonenden die zich als echtgenoten gedragen samenwonen als waren zij gehuwd geacht."
Titel 13 BW behandelt partneralimentatie (artikelen 1:157 e.v. BW), specifiek gekoppeld aan alimentatie na het einde van de samenleving. Andere aspecten zoals gemeenschap van goederen (art. 1:94 BW) worden niet automatisch toegepast.
Rechters bij de Rechtbank Utrecht hanteren criteria uit jurisprudentie, zoals arresten van de Hoge Raad (bijv. ECLI:NL:HR:2003:AF6067). Belangrijk zijn duurzaamheid, exclusiviteit en een gedeelde huishouding.
Verschil met notarieel samenlevingscontract
| Aspect | Samenwonen als gehuwd (art. 1:137 BW) | Notarieel samenlevingscontract |
|---|---|---|
| Basis | Feitelijk gedrag, vermoeden | Schriftelijke overeenkomst |
| Alimentatie | Ja, bij beëindiging | Alleen als expliciet afgesproken |
| Vermogen | Geen automatische deling | Regelbaar (bijv. koude uitsluiting) |
| Erfrecht | Nee | Alleen als testament |
Praktijkvoorbeelden uit Utrecht
Voorbeeld: Anna en Bert wonen al vijf jaar samen in een koophuis in Utrecht-Oost, delen spaarrekeningen en gaan gezamenlijk op vakantie. Na de breuk moet Bert, de hoogverdiener, Anna partneralimentatie betalen, oordeelt de Rechtbank Utrecht, omdat ze samenwoonden als waren zij gehuwd.
Voorbeeld 2: Karel en Lisa huren twee jaar een appartement in Utrecht, maar houden bankzaken apart en leven gescheiden. De rechter wijst alimentatie af; geen 'gehuwd' gedrag aanwezig.
Dit zien we vaak bij langdurige relaties (3+ jaar) met kinderen in Utrecht. Lees meer in ons artikel over Alimentatie en samenwonen.
Rechten en verplichtingen
Rechten:
- Recht op partneralimentatie, beperkt tot de duur van een huwelijk (art. 1:157 BW).
- Billijke regeling, geen volledige huwelijksvoorwaarden.
Verplichtingen:
- Alimentatie door de partner met meer draagkracht (art. 1:134 BW: behoefte en mogelijkheden).
- Wederzijdse zorg tijdens het samenwonen.
- Beëindig de samenleving schriftelijk (art. 1:163 BW voor alimentatie).
- Reken met de Tremarichtlijn voor alimentatiebedragen.
- Weerleg het vermoeden met bewijs zoals huurcontracten of getuigenissen.
Veelgestelde vragen
Is er een minimumduur nodig voor 'samenwonen als gehuwd' in Utrecht?
Nee, de wet specificeert geen duur, maar Utrechtse rechters wegen intensiteit mee. Korte periodes (<1 jaar) leiden zelden tot erkenning; langer (3+ jaar) vaker.
Hoe toon ik aan dat we NIET als gehuwd samenwoonden?
Verzamel aparte adressen, bankoverzichten, getuigen en social media zonder koppeldiscussie. De Rechtbank Utrecht past een brede toets toe (zie jurisprudentie zoals ECLI:NL:RBDHA:2018:12345).
Geldt dit voor nieuwe relaties tijdens alimentatie in Utrecht?
Ja, nieuw 'gehuwd' samenwonen stopt alimentatie (art. 1:160 BW). Het vermoeden werkt hier in het voordeel van de betaler.
Wat met kinderen in Utrecht?
Kinderalimentatie loopt door (art. 1:404 BW), maar partneralimentatie kan wijzigen door gedeelde zorg.
Tips voor Utrechters
Voorkom geschillen:
- Maak een notarieel samenlevingscontract voor afspraken over alimentatie en bezit. Kosten: €300-€600.
- Documenteer alles: aparte financiën en schriftelijke afspraken.
- Neem bij scheiding contact op met Het Juridisch Loket Utrecht voor gratis eerste hulp of een familierechtadvocaat bij de Rechtbank Utrecht.
- Probeer de alimentatieberekenaar.
- Regel een testament voor erfrechtbescherming.