Slachtoffers en nabestaanden in Utrecht hebben de mogelijkheid om tijdens een strafzitting te spreken over de impact van een misdrijf. Dit recht, ook wel spreekrecht genoemd, is wettelijk vastgelegd en wordt steeds verder ontwikkeld.
Wat houdt spreekrecht in?
Spreekrecht (artikelen 51e-51f Sv) biedt slachtoffers de kans om tijdens de zitting de rechter, verdachte en aanwezigen te informeren over de gevolgen van het misdrijf op hun persoonlijke leven.
Wie kan gebruikmaken van spreekrecht?
- Het slachtoffer zelf
- Nabestaanden (bij overlijden van het slachtoffer)
- Wettelijke vertegenwoordigers (bijvoorbeeld bij minderjarigen)
- Maximaal drie personen mogen namens het slachtoffer het woord voeren
Bij welke misdrijven geldt spreekrecht?
Spreekrecht is van toepassing op misdrijven met een strafdreiging van 8 jaar of meer, en op specifieke ernstige delicten zoals:
- Geweldsdelicten
- Zedendelicten
- Mensenhandel
- Stalking
Wat mag je vertellen?
Als slachtoffer kun je spreken over:
- De invloed van het misdrijf op je leven
- Fysieke en mentale gevolgen
- Impact op werk, relaties en dagelijkse activiteiten
- Sinds 2016: je mening over de gewenste straf
Hoe verloopt het proces?
Het spreekrecht wordt uitgeoefend tijdens de zitting, na de bewijsfase en vóór het requisitoir van de officier van justitie. De rechter kan vragen stellen voor toelichting, maar de verdediging mag niet direct reageren.
Schriftelijke verklaring als alternatief
Als je niet zelf wilt of kunt spreken, kun je een schriftelijke slachtofferverklaring indienen. Deze kan door de rechter worden voorgelezen of stil worden gelezen tijdens de zitting.
Contact en locatie in Utrecht
Voor vragen over spreekrecht of juridische ondersteuning kun je terecht bij het Juridisch Loket Utrecht, gelegen aan de Catharijnesingel 55. Zittingen vinden vaak plaats bij Rechtbank Midden-Nederland, Vrouwe Justitiaplein 1.
Veelgestelde vragen over spreekrecht
Hoe meld ik mij aan voor spreekrecht?
Je dient je verzoek tot spreekrecht tijdig in bij de officier van justitie of de rechtbank, bij voorkeur vóór de zitting. Dit kan zowel schriftelijk als mondeling. Tijdens de zitting krijg je spreektijd na de bewijsvoering.
Kan ik mijn mening geven over de straf?
Ja, sinds 2016 mag je als slachtoffer je visie delen over de gewenste straf, zoals de hoogte ervan of aanvullende maatregelen. De rechter weegt dit mee, maar is niet verplicht hieraan te voldoen.
Wat als ik niet zelf kan spreken?
Als je emotioneel niet in staat bent om te spreken, kun je een schriftelijke verklaring indienen of iemand anders namens jou laten spreken, zoals een familielid of advocaat. Overleg dit vooraf met de rechtbank.
Geldt spreekrecht ook voor nabestaanden?
Ja, bij overlijden van het slachtoffer mogen nabestaanden zoals partners, kinderen of ouders spreken over de impact van hun verlies. Maximaal drie personen mogen dit doen.
Kan de verdachte reageren op mijn verhaal?
Nee, de verdachte of diens advocaat mag niet direct reageren op jouw verklaring. Wel kan de advocaat later in het proces, bijvoorbeeld tijdens het pleidooi, inhoudelijk ingaan op je woorden.