Strafbare poging in Utrecht
Een strafbare poging betreft een onvoltooid delict waarbij concrete acties zijn ondernomen om een misdrijf te plegen. In het Nederlandse strafrecht, inclusief zaken bij de Rechtbank Utrecht, kan dit al leiden tot vervolging, zelfs als het misdrijf niet wordt afgerond. Dit artikel is speciaal afgestemd op inwoners van Utrecht en bespreekt de betekenis, voorwaarden en consequenties.
Wat is een strafbare poging?
Binnen het Utrechtse strafrecht onderscheidt men voltooide delicten, pogingen en voorbereidende handelingen. Een strafbare poging ontstaat wanneer de uitvoering is gestart maar niet is afgemaakt, omdat dit een direct gevaar oplevert voor de openbare orde in onze stad.
De Hoge Raad stelt drie eisen voor strafbaarheid:
- Wederrechtelijke opzet: De verdachte moet bewust het misdrijf nastreven.
- Start van de uitvoering: Een directe, concrete stap richting het delict.
- Dadelijkheidsvereiste: Voltooiing moet onmiddellijk haalbaar zijn, zonder louter voorbereiding.
Dit scheidt poging van niet-strafbare voorbereiding. Voor verdieping, bekijk ons artikel over Poging versus voorbereiding.
Wettelijke grondslag
Artikel 45 Wetboek van Strafrecht (Sr) regelt de strafbare poging: "Poging tot misdrijf wordt gestraft, indien het misdrijf door den dader niet is voltooid, met gevangenisstraf van ten hoogste de helft van de maximumstraf, tenzij anders bepaald."
Voor overtredingen geldt artikel 46 Sr, maar poging daartoe is zeldzaam strafbaar. Bijzondere regels bestaan voor delicten als moord (art. 287 Sr) of diefstal (art. 310 Sr). Dit dient preventie in regio Utrecht.
Eisen voor vervolging
Alle drie voorwaarden moeten kloppen voor kwalificatie als strafbare poging:
- Wederrechtelijke opzet: Bewijsbaar via feiten, getuigen of documenten bij Rechtbank Utrecht.
- Begin uitvoering: Het overstijgen van voorbereiding, zoals bij diefstal het pakken van het item in een Utrechtse winkel.
- Dadelijkheid: Voltooiing nabij; vrijwillig stoppen kan strafverlaging opleveren (art. 46b Sr).
Vrijwillig afzien
Op grond van artikel 46b Sr kan de rechter bij Rechtbank Utrecht de straf verlagen of schrappen bij bewezen berouw.
Voorbeelden uit de praktijk
Voorbeeld: Iemand probeert een fiets te stelen bij het Utrecht Centraal Station door het slot te forceren, maar faalt door een voorbijganger. Dit kwalificeert als strafbare poging diefstal.
Een ander geval: Een vuurwapen richten en overhalen met een slaapkogel – poging moord (HR 12 april 2005, ECLI:NL:HR:2005:AT3689).
Tegenvoorbeeld: Een breekijzer kopen voor inbraak in een Utrechtse wijk is slechts voorbereiding.
Straffen voor poging
Maximaal helft van de straf voor het voltooid delict (art. 45 Sr), met mogelijke matiging door de rechter.
| Delict | Max. straf voltooiing | Max. straf poging |
|---|---|---|
| Diefstal (art. 310 Sr) | 4 jaar gevangenis | 2 jaar gevangenis |
| Moord (art. 289 Sr) | Levenslang of 30 jaar | 15 jaar |
| Dreigement (art. 285 Sr) | 2 jaar | 1 jaar |
Vaak ook taakstraffen, voorwaarden of vergoedingen via Gemeente Utrecht.
Rechten van betrokkenen in Utrecht
Als verdachte:
- Zwijgrecht en advocaat vanaf eerste verhoor (art. 40 Sv).
- Inzage dossier bij politie of Rechtbank Utrecht.
- Medewerking zonder zelfbeschuldiging; gratis advies bij Het Juridisch Loket Utrecht.
Als slachtoffer: Doe aangifte bij de Utrechtse politie en claim schade (art. 51a Sv). Vraag een deskundige aan.
Toepassing van het wapeningsbeginsel beperkt de straf tot de eis.
Veelgestelde vragen
Is elke mislukte actie een strafbare poging?
Nee, alleen bij voldane voorwaarden. Toeval voorkomt geen poging, berouw wel mogelijk (art. 46b Sr).
Wanneer is voorbereiding strafbaar?
Zeldzaam, behalve bij terrorisme (art. 130 Sr) of beschermde moord. Meer in Poging en voorbereiding.
Vervolging ondanks spijt?
Ja, behalve bij vrijwillig afzien; Rechtbank Utrecht oordeelt.
Invloed van verijdeling door anderen?
Nee, poging blijft staan bij begin uitvoering.
Tips voor Utrechtenaren
- Neem bij verdenking contact op met Het Juridisch Loket Utrecht voor gratis advies.
- Documenteer vrijwillig afzien met getuigen.
- Slachtoffers: Altijd aangifte en slachtofferhulp via Gemeente Utrecht.
- Preventie: Meld verdachte situaties aan de Utrechtse politie.