TBS dwangverpleging in Utrecht
TBS dwangverpleging betreft de verplichte psychische en medische zorg voor personen uit de regio Utrecht die een terbeschikkingstelling (TBS) met dwangverpleging opgelegd krijgen door de Rechtbank Utrecht. Dit vindt plaats in forensische psychiatrische centra (FPC's) zoals de Pieter Baan Stichting in Utrecht en richt zich op het aanpakken van psychische aandoeningen om herhaling van strafbare feiten te voorkomen. Het vormt een cruciaal element in het Nederlandse strafrecht voor risicovolle daders in de stad en provincie Utrecht.
Wettelijke grondslag TBS dwangverpleging
De kern van TBS dwangverpleging ligt in artikel 37a Wetboek van Strafrecht (Sr). De Rechtbank Utrecht kan iemand ter beschikking stellen van de staat indien een misdrijf voortvloeit uit een psychische stoornis en bescherming van de Utrechtse samenleving vereist is. Dwangverpleging is geïntegreerd in TBS en kan onbepaald duren, met verplichte rechterlijke herbeoordeling na maximaal twee jaar.
Extra kaders bieden de Penitentiaire beginselenwet (Pbw) voor patiëntenrechten, de TBS-richtlijn van het Ministerie van Justitie en Veiligheid, en de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (WvGGZ) sinds 1 januari 2020. TBS-patiënten vallen buiten de standaard WvGGZ-regels; dwang blijft toegestaan in deze strafrechtelijke setting. De Rechterlijke Machtiging TBS (art. 37b Sr) van de Rechtbank Utrecht controleert periodiek (vaak jaarlijks) op noodzaak, met optie voor proeftijd (art. 37c Sr).
Gang van zaken bij TBS dwangverpleging rond Utrecht
Na oplegging door de Rechtbank Utrecht start plaatsing in een FPC, zoals de Pieter Baan Stichting in Utrecht of DJI-klinieken. Het programma omvat:
- Diagnostiek: analyse van stoornissen zoals psychose of persoonlijkheidsproblematiek.
- Medicatie: gedwongen toediening bij weigering (art. 28 Pbw).
- Therapie: individuele sessies, groepsbehandeling en gedragstherapie.
- Dagbesteding: werktraining, sport en voorbereiding op terugkeer in de Utrechtse samenleving.
TBS-duur is flexibel, maar gemiddeld 5-10 jaar. De instelling rapporteert jaarlijks aan de Rechtbank Utrecht over verlenging of ontslag.
Voorbeeld uit de praktijk
Een Utrechter, heer B, rooft gewelddadig tijdens een psychose. Rechtbank Utrecht legt TBS met dwangverpleging op. In de Pieter Baan Stichting volgt gedwongen medicatie na weigering. Na twee jaar therapie start begeleid verlof. Dit toont de evenwichtsoefening tussen zorg en publieke veiligheid in Utrecht.
Rechten en verplichtingen onder TBS dwangverpleging
Rechten TBS-patiënt
- Hoor en wederhoor bij Rechtbank Utrecht (art. 37b Sr).
- Toegang tot eigen advocaat en vertrouwenspersoon.
- Europese bescherming tegen excessieve dwang (EVRM art. 5 en 8).
- Mogelijkheid proeftijd na twee jaar (art. 37c Sr).
Verplichtingen patiënt
- Meewerken aan therapie.
- Geen overtredingen tijdens verlof.
- Samenwerking bij onderzoek en zorg.
De kliniek stelt een jaarlijks behandelplan op en rapporteert aan de rechter.
TBS dwangverpleging versus gevangenisstraf
| Aspect | TBS dwangverpleging | Gevangenisstraf |
|---|---|---|
| Doel | Zorg en maatschappelijke veiligheid | Straffing en genoegdoening |
| Duur | Flexibel tot herstel | Vast (tot levenslang) |
| Dwang | Medicatie en detentie toegestaan | Geen zorgdwang |
| Controle | Jaarlijks rechterlijk | Eénmalig |
Veelgestelde vragen TBS dwangverpleging Utrecht
Kan TBS dwangverpleging eeuwig doorgaan?
Nee, de Rechtbank Utrecht toetst jaarlijks. Rond 80% eindigt binnen 10 jaar.
Gevolgen bij therapieweigering?
Dwangtoepassingen zoals fixatie of neusmedicatie (art. 28 Pbw), na medische consultatie.
Bezoek toegestaan in TBS?
Ja, met voorwaarden en screening, ook voor Utrechtse familie.
Verschil met WvGGZ?
WvGGZ is civiel en beperkt (max. 6 jaar); TBS strafrechtelijk met forensische nadruk.
Tips voor Utrechters
- Juridische steun: Bel Het Juridisch Loket Utrecht of schakel een strafrechtadvocaat in voor verzet tegen verlenging. Vind een lokale specialist.
- Registreren: Noteer behandelingen voor de Rechtbank Utrecht.
- Proeftijd benutten: Werk aan resocialisatie via kliniek en Gemeente Utrecht.
- Familie inschakelen: Hun input telt bij rechterlijke beslissingen.
Lees verder over TBS in Utrecht of lokale forensische zorg. Gerelateerd: Proeftijd TBS en Dwangmedicatie.