TBS, ofwel terbeschikkingstelling, is een juridische maatregel voor personen met een psychische stoornis die een delict hebben gepleegd. Het combineert behandeling met maatschappelijke bescherming en kan langdurig worden verlengd bij aanhoudend gevaar.
Wat houdt TBS in?
Terbeschikkingstelling (TBS) is een maatregel die door de rechter wordt opgelegd aan daders met een psychische stoornis tijdens het plegen van een misdrijf. Het is geen straf, maar een behandeltraject gericht op herstel en veiligheid.
Doelstellingen van TBS
- Behandelen van de psychische stoornis
- Verlagen van de kans op herhaling
- Veiligstellen van de samenleving
- Terugkeer in de maatschappij waar mogelijk
Voorwaarden voor het opleggen van TBS
Het opleggen van TBS is gebonden aan strikte criteria die door de wet zijn vastgelegd.
Wettelijke eisen (art. 37a Sr)
- Het misdrijf kent een straf van minimaal 4 jaar
- Of het betreft specifieke, genoemde delicten
- Er was een psychische stoornis tijdens het delict
- Er is risico op herhaling of gevaar voor anderen
- Een rapport van gedragsdeskundigen ondersteunt de maatregel
Typen TBS
TBS kent twee verschillende vormen, afhankelijk van de situatie en het risico.
TBS met gedwongen opname
- Verblijf in een tbs-instelling (FPC)
- Intensieve therapie en begeleiding
- Meest ingrijpende vorm van TBS
- Geen vaste einddatum
TBS met voorwaarden
- Geen opname in een instelling
- Verplichte naleving van strikte regels
- Behandeling buiten de kliniek
- Maximaal 9 jaar van toepassing
Hoe lang duurt TBS?
In beginsel duurt TBS 2 jaar, maar verlenging is mogelijk zolang de noodzaak blijft bestaan.
Verlengingsregels
| Context | Mogelijke verlenging |
|---|---|
| Geweldsdelict | Onbeperkt mogelijk |
| Overige delicten | Maximaal 4 jaar in totaal |
| Beoordeling | Jaarlijkse controle door de rechtbank |
Behandeling tijdens TBS
In een tbs-instelling ontvangt de betrokkene een intensief behandeltraject.
Elementen van behandeling
- Psychiatrische zorg
- Therapeutische sessies
- Medicatie indien nodig
- Dagelijkse activiteiten en werk
- Training in sociale omgang
- Voorbereiding op terugkeer
Verlof en einde van TBS
Gedurende TBS zijn er verschillende stadia van verlof mogelijk.
Soorten verlof
- Verlof onder begeleiding
- Zelfstandig verlof
- Verblijf buiten de kliniek (transmuraal)
- Proefperiode voor beëindiging
- Voorwaardelijk stoppen van TBS
TBS in combinatie met straf
Vaak gaat TBS samen met een gevangenisstraf. De straf wordt eerst uitgezeten, gevolgd door de TBS-maatregel.
Longstay-afdeling
Wanneer behandeling geen effect heeft en het gevaar blijft, kan plaatsing in een longstay-afdeling volgen. Dit betekent langdurige opname zonder actief behandeldoel, puur gericht op beveiliging.
TBS in Utrecht: Relevante instanties
Voor zaken rondom TBS in Utrecht kun je terecht bij de volgende instanties:
- Rechtbank Midden-Nederland: Vrouwe Justitiaplein 1, Utrecht
- Juridisch Loket Utrecht: Catharijnesingel 55, Utrecht
Veelgestelde vragen over TBS
Wat is de gemiddelde duur van TBS en kan het stoppen?
TBS start met een periode van 2 jaar, maar wordt vaak verlengd zolang er risico op herhaling is. Bij geweldsdelicten is verlenging onbeperkt mogelijk, bij andere delicten maximaal 4 jaar. De rechtbank beoordeelt jaarlijks of voortzetting nodig is. TBS eindigt pas als het gevaar voldoende is verminderd, wat soms jaren duurt. In sommige gevallen is voorwaardelijke beëindiging mogelijk.
Wat onderscheidt TBS met dwangverpleging van TBS met voorwaarden?
TBS met dwangverpleging vereist opname in een beveiligde tbs-kliniek (FPC) met intensieve zorg en kent geen vaste duur. TBS met voorwaarden betekent geen opname, maar wel strikte regels en behandeling buiten de kliniek, met een maximum van 9 jaar. Dwangverpleging geldt bij hoog risico, terwijl voorwaardelijke TBS mogelijk is bij beheersbaar gevaar.
Is vrijlating na TBS mogelijk?
Ja, maar dit vereist aanzienlijke vooruitgang in de behandeling en een langdurig proces. Vrijlating gebeurt stapsgewijs via verlofvormen en beoordelingen door de rechtbank.