Verjaringstermijnen vervolging in Utrecht
In Utrecht regelen verjaringstermijnen hoe lang het Openbaar Ministerie (OM) een strafbaar feit mag vervolgen bij de Rechtbank Utrecht. Na afloop van de termijn kan niemand meer worden vervolgd, zelfs niet bij nieuw bewijs. Dit biedt inwoners van Utrecht bescherming tegen langdurige onzekerheid en garandeert juridische stabiliteit.
Wettelijke basis
De verjaringstermijnen voor vervolging zijn vastgelegd in Titel XXII van het Wetboek van Strafrecht (Sr), vooral artikel 91 Sr. Dit artikel maakt onderscheid tussen misdrijven en overtredingen, gebaseerd op de maximale strafmaat. Voor Utrechters helpt dit oude zaken af te ronden en biedt het duidelijkheid voor zowel verdachten als slachtoffers.
Belangrijk: verjaring van vervolging (art. 91 Sr) wijkt af van verjaring van strafuitvoering (art. 70 e.v. Sr). We focussen hier op vervolging, dus het punt waarop het OM geen dagvaarding meer mag uitbrengen. Meer info? Lees ons artikel over Verjaring in het strafrecht.
Overzicht van de verjaringstermijnen
De duur hangt af van de hoogste straf op het misdrijf. Hier een handig overzicht:
| Maximumstraf misdrijf | Verjaringstermijn vervolging | Wettelijke grond |
|---|---|---|
| Levenslang of meer dan 12 jaar | 20 jaar | Art. 91 lid 1 onder a Sr |
| Meer dan 8 tot 12 jaar | 15 jaar | Art. 91 lid 1 onder b Sr |
| Meer dan 6 tot 8 jaar | 12 jaar | Art. 91 lid 1 onder c Sr |
| Meer dan 3 tot 6 jaar | 8 jaar | Art. 91 lid 1 onder d Sr |
| Meer dan 1 tot 3 jaar | 6 jaar | Art. 91 lid 1 onder e Sr |
| Meer dan 6 maanden tot 1 jaar | 3 jaar | Art. 91 lid 1 onder f Sr |
| Overtredingen | 6 maanden | Art. 91 lid 2 Sr |
Opmerking: bij meerdere feiten geldt de langste termijn.
Wanneer start de termijn?
De verjaringstermijn voor vervolging vangt aan op de dag na de pleegdatum van het feit (art. 92 Sr). Bij aanhoudende delicten, zoals herhaalde overlast in Utrechtse wijken, start deze pas bij beëindiging.
- Voorbeeld: Diefstal op 1 januari 2020 (max. 4 jaar straf, dus 6 jaar termijn) verjaart op 2 januari 2026.
- Bij moord (20 jaar): feit op 1 januari 2000 verjaart op 2 januari 2020.
Stuiting en onderbreking
De termijn stopt tijdelijk (stuiting) of herstart (onderbreking) door specifieke acties (art. 93-95 Sr):
- Stuiting: Via dagvaarding of OM-bericht. Na de zaak loopt de klok verder vanaf nul.
- Onderbreking: Nieuw soortgelijk feit (art. 93 Sr), of bij jongeren tot hun 18e.
Bij de Rechtbank Utrecht kun je als verdachte verjaring inroepen (art. 96 Sr); de rechter checkt dit automatisch.
Praktijkvoorbeelden uit Utrecht
Voorbeeld 1: Verkeersovertreding. Te hard op de Amsterdamsestraatweg op 1 januari 2024 (overtreding, 6 maanden). OM moet voor 2 juli 2024 handelen bij de Rechtbank Utrecht, anders verjaart het. Boetes komen vaak snel, maar bij discussies kan het langer duren.
Voorbeeld 2: Overval met geweld (max. 9 jaar, 15 jaar termijn). Gebeurd op 1 januari 2010 in Hoog Catharijne. Zonder actie verjaart het op 2 januari 2025; een dagvaarding in 2020 herstart de termijn.
Voorbeeld 3: Ernstige mishandeling (max. 8 jaar, 12 jaar). Klacht in 2023 over incident uit 2015 in Kanaleneiland. Nog niet verjaard? Dan mogelijk seponage door de rechter.
Rechten en verplichtingen
Verdachtenrechten:
- Verjaring inroepen bij Rechtbank Utrecht.
- Geen vervolging na verjaring, ook niet bij bekentenis.
- Fair trial met termijncontrole.
OM-verplichtingen:
- Tijdig vervolgen bij Rechtbank Utrecht.
- Juiste termijnberekening.
- Slachtoffers informeren (art. 51f Sv).
Slachtoffers: Spoor OM aan, maar verjaring blokkeert niet.
Veelgestelde vragen
Kan de termijn worden verlengd?
Nee, strikte wettelijke grenzen. Alleen stuiting herstart.
Nieuw bewijs na verjaring?
Geen vervolging mogelijk. Bescherming tegen onzekerheid primeert.
Geldt dit voor oorlogsmisdrijven?
Nee, genocide verjaart niet (art. 91 lid 3 Sr).
Moet ik verjaring zelf noemen?
Rechter doet het ambtshalve, maar vermeld het voor de zekerheid.
Tips voor Utrechters
- Check de datum: Vraag pleegdatum op en reken na met onze verjaringstool.
- Zoek hulp: Bij ingewikkelde zaken naar Het Juridisch Loket Utrecht of een lokale advocaat via de Gemeente Utrecht-rechtshulp.