Verschoningsrecht getuige bij Rechtbank Utrecht
In het Nederlandse strafrecht, inclusief zaken bij de Rechtbank Utrecht, biedt het verschoningsrecht voor getuigen cruciale bescherming. Getuigen in Utrecht kunnen vragen weigeren als antwoorden henzelf, familieleden of huisgenoten in een strafbaar feit kunnen betrekken. Dit voorkomt ongewenste zelfincriminatie tijdens verhoren door politie of rechtbank.
Wettelijke grondslag verschoningsrecht
Artikel 171 Wetboek van Strafvordering (Sv) regelt dit recht specifiek voor getuigen: "De getuige hoeft niet te antwoorden op vragen die hemzelf, zijn partner, bloed- of aanverwanten in rechte lijn of tweede graad zijlijn, of huisgenoten in een strafbaar feit kunnen verwikkelen."
Dit vormt een uitzondering op de algemene getuigenplicht uit artikel 170 Sv, waarbij getuigen verplicht zijn de waarheid te spreken, tenzij uitzonderingen gelden. Bij de Rechtbank Utrecht of tijdens politie-onderzoek in de regio beoordeelt de rechter of officier van justitie of het recht van toepassing is. Een redelijk vermoeden van gevaar is voldoende; bewijs is niet vereist.
Dit recht geldt uitsluitend in strafprocedures. Voor civiele of bestuurszaken bij de Rechtbank Utrecht of Gemeente Utrecht bestaan andere beschermingen.
Wanneer verschoningsrecht inroepen in Utrecht?
U kunt dit recht aanroepen bij een concreet risico op strafbaarheid voor beschermde personen:
- Uzelf: Directe persoonlijke belasting.
- Partner (echtgenoot of geregistreerd).
- Bloedsverwanten rechte lijn: Ouders, kinderen, grootouders.
- Aanverwanten tweede graad zijlijn: Broers, zussen, schoonouders.
- Huisgenoten: Samenwonenden, los van familie.
Alleen strafbare feiten tellen; lichte overtredingen niet. De rechter bij Rechtbank Utrecht toetst op 'niet denkbeeldig' gevaar.
Voorbeelden uit Utrechtse praktijk
Voorbeeld: U getuigt in een drugszaak bij Rechtbank Utrecht. Politie vraagt: "Heeft u coke gebruikt bij uw zus in Kanaleneiland?" Uw eigen gebruik is strafbaar, dus roep verschoningsrecht in.
Of: In een geweldszaak bent u partner van een verdachte uit Overvecht. Vragen over alibi kunnen uw rol bij diefstal van goederen onthullen – zwijgrecht geldt dan.
In Utrecht zien we dit vaak bij familiezaken, zoals huiselijk geweld in wijken als Lombok.
Verschil met andere rechten
Overzicht:
| Recht | Wet | Voor wie | Bescherming |
|---|---|---|---|
| Verschoningsrecht getuige | Art. 171 Sv | Getuigen | Zelf, naasten, huisgenoten vs. strafbaarheid |
| Beroepsverschoningsrecht | Art. 169 Sv | Advocaten, artsen, journalisten | Geheimhouding beroep |
| Zwijgrecht verdachte | Art. 29 Sv & art. 6 EVRM | Verdachten | Volledig zwijgen |
Meer over meineed en zwijgrecht.
Rechten en verplichtingen getuige
Rechten:
- Weigeren belaste vragen.
- Advies via Het Juridisch Loket Utrecht of advocaat (vaak toegestaan).
- Geen straf bij terecht gebruik.
Plichten:
- Antwoorden op niet-belaste vragen (risico meineed, art. 207 Sr).
- Tijdig melden bij rechter-commissaris Rechtbank Utrecht.
- Eerlijk motiveren zonder details.
Geen recht? Dan dwang of straf (art. 287 Sr).
Veelgestelde vragen Utrecht
Geen familie van verdachte, toch recht?
Ja, bij uzelf of huisgenoot. Verdachte-relatie niet nodig.
Per ongeluk geantwoord?
Kan niet ongedaan; raadpleeg Het Juridisch Loket Utrecht vooraf.
Geldig bij politie in Utrecht?
Ja, alle verhoren (art. 171 Sv). Politie informeert.
Bewijs nodig?
Nee, redelijk vermoeden; rechter beslist.
Tips voor Utrechtse getuigen
Voorbereiding verhoor:
- Neem contact op met Het Juridisch Loket Utrecht voor gratis advies.
- Lijst beschermden op.
- Oefen veilige antwoorden.
- Vraag opschorting voor juridisch advies.