Velayet Sahibi Ebeveynin Bilgi Verme Yükümlülüğü
Velayet sahibi ebeveynin bilgi verme yükümlülüğü, ebeveynlik velayeti olan ebeveyni, çocuğun şahsı ve malvarlığı ile ilgili önemli hususlarda diğer ebeveyni zamanında ve tam olarak bilgilendirmeye zorlar. Bu, diğer ebeveynin velayet uygulamasa dahi geçerlidir. Yükümlülük, Burgerlijk Wetboek (BW) md. 1:377'de düzenlenmiştir ve her iki ebeveynin yetiştirmede katılımını teşvik eder. Utrecht'te uyuşmazlıklarda Midden-Nederland Bölge Mahkemesi, Vrouwe Justitiaplein 1 adresine veya Utrecht Juridisch Loket, Catharijnesingel 55 adresinden ücretsiz danışmanlık alabilirsiniz.
Bilgi Verme Yükümlülüğünün Yasal Dayanağı
Velayet sahibi ebeveynin bilgi verme yükümlülüğü, öncelikle BW md. 1:377 f. 1'de düzenlenmiştir: "Çocuğun velayeti ile yükümlü olan ebeveyn, çocuğun şahsı ve malvarlığı ile ilgili önemli hususlarda diğer ebeveyni zamanında bilgilendirmekle yükümlüdür." Ortak velayette bu yükümlülük karşılıklıdır, BW md. 1:251 uyarınca.
Tek velayette (örneğin boşanma sonrası bir ebeveyne velayet verilmesi durumunda) yükümlülük yalnızca velayet sahibine aittir. Yargıtay (Hoge Raad), ECLI:NL:HR:2018:1955 gibi kararlarında 'zamanında' ifadesinin mümkün olan en kısa sürede anlamına geldiğini, velayetsiz ebeveynin tepki verebilmesi veya dahil olabilmesi için gerektiğini vurgulamıştır. İhlal, mahkeme yoluyla cezai şart (dwangsom) ile yaptırımla sonuçlanabilir (BW md. 1:377 f. 3), Utrecht'te Midden-Nederland Bölge Mahkemesi'nden talep edilebilir.
Bu düzenleme, ayrılık sonrası ebeveynlerin eşit konumunu güvence altına almak için getirilmiştir. BM Çocuk Hakları Sözleşmesi md. 9 ile uyumludur, çocuğun her iki ebeveynle temas hakkını korur.
'Önemli Hususlar' Kapsamına Neler Girer?
Yasa, 'önemli hususlar'ı geniş tanımlar. Çocuğun sağlık, gelişim, ikametgah veya maliyesi ile ilgili konuları kapsar. Mahkeme somut olay bazında inceler, ancak içtihatlar yönergeler verir:
- Sağlık: Hastalık, Utrecht hastanelerinde (ör. UMC Utrecht) hastane yatışı, aşılar veya ilaçlar.
- Eğitim: Utrecht'te okul seçimi, karne notları, okul değişikliği veya okul sorunları.
- İkamet ve Bakım: Utrecht içi/dışı taşınma, konaklamalar, tatiller veya bakım programı değişiklikleri.
- Malvarlığı: Miras, tasarruf hesabı, büyük harcamalar veya çocuğun borçları.
- Diğer: Dini yetiştirme, Utrecht spor kulüpleri veya davranış sorunları.
Küçük günlük olaylar (ör. nezle) her zaman bildirilmek zorunda değildir, ancak şüphede bildirmek akıllıcadır. Sorular için Utrecht Juridisch Loket ile iletişime geçin.
Ortak ve Tek Velayet Arasındaki Fark
| Ortak Velayet | Tek Velayet | |
|---|---|---|
| Bilgi Verme Yükümlülüğü | Karşılıklı | Yalnızca velayet sahibine |
| Onay Gerekli | Evet, ana konularda (BW md. 1:251 f. 2) | Hayır, ancak bilgilendirme zorunlu |
| Uygulama | Her iki ebeveyn Midden-Nederland Bölge Mahkemesi'ne şikayette bulunabilir | Velayetsiz ebeveyn cezai şart talep edebilir |
Ortak velayet hakkında daha fazla bilgi için Ebeveynlik Velayeti makalemizi görün.
Bilgi Verme Yükümlülüğünün Pratik Örnekleri
Örnek: Utrecht'te boşanma sonrası anneye tek velayet verilmiş. Baba görüşme hakkına sahip. Çocuk UMC Utrecht'te apandisit ameliyatı olacaksa, anne babayı zamanında bilgilendirmeli, tercihen ameliyat öncesi. Bildirmemek, Midden-Nederland Bölge Mahkemesi'nde şikayete yol açabilir.
Örnek 2: Ortak velayette bir ebeveyn Utrecht'te yeni okul seçiyor, danışma olmadan. Diğer ebeveyn seçim hakkında bilgilendirilmeli, onay vermezse mahkeme karar verir (BW md. 1:251).
Örnek 3: Baba çocuğu Utrecht'te başka mahalleye taşıyor. Anneyi bilgilendirmeli, yeni adres ve okulu dahil. Malvarlığı işlerinde (ör. 10.000 € miras) banka dekontu paylaşılmalı.
Uygulamada uyuşmazlıklar genellikle WhatsApp veya e-posta ile yürütülür. Mahkeme için delil olarak bu iletişimi saklayın.
Ebeveynlerin Hak ve Yükümlülükleri
Velayet Sahibinin Yükümlülükleri:
- Zamanında bilgilendirme: Acil durumlarda derhal, acil olmayanlarda makul sürede.
- Tam bilgi: Gerçekler, belgeler ve kararlar.
- Diğerinin tepkisine göre eylem alma.
Velayetsiz Ebeveynin Hakları:
- İzin istemeden bilgiye erişim.
- Tepki verme ve dahil olma talebi.
- İhlalde mahkemeye başvuru (BW md. 1:377 f. 3) Midden-Nederland Bölge Mahkemesi aracılığıyla.
Ortak velayette her iki ebeveyn onay hakkı'na sahiptir ana konularda (BW md. 1:251 f. 2), bu bilgi vermekten ötedir.
Bilgi Verme Yükümlülüğünün Uygulanması
Velayet sahibi ebeveynin bilgi verme yükümlülüğü yerine getirilmezse:
- Noter onaylı mektupla hatırlatma.
- Arabulucu devreye sokma (Utrecht'te ücretsiz hukuki yardım ile).
- Midden-Nederland Bölge Mahkemesi, Vrouwe Justitiaplein 1, Utrecht'te cezai şart için dava açma.
- Utrecht Juridisch Loket, Catharijnesingel 55'te ücretsiz bilgilendirme alma.
Utrecht'te çatışmadaki ebeveynler için yerel arabuluculuk hizmetleri de mevcuttur. Böylece yasa her iki ebeveynin katılımını güvence altına alır