Absolute weigeringsgronden Woo voor Utrecht

Absolute weigeringsgronden Woo in Utrecht

In de Wet open overheid (Woo) zijn absolute weigeringsgronden strikte voorwaarden waaronder overheidsinstanties in Utrecht, zoals de Gemeente Utrecht, informatie niet openbaar hoeven te maken. Deze gronden bieden geen ruimte voor belangenafweging en beschermen cruciale belangen, waaronder staatsveiligheid en persoonlijke privacy. Voor Utrechters die een Woo-verzoek indienen, is het essentieel om deze regels te kennen om teleurstellingen te voorkomen.

Wat zijn absolute weigeringsgronden?

De Wet open overheid, die per 1 mei 2022 de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) afloste, stelt burgers in staat om informatie op te vragen bij lokale overheden zoals de Gemeente Utrecht. Dit stimuleert transparantie en burgerparticipatie in de stad. Toch is niet alle informatie vrij toegankelijk. De Woo onderscheidt relatieve en absolute weigeringsgronden. Absolute weigeringsgronden zijn het strengst: er kan geen afweging worden gemaakt tussen openbaarmaking en beschermde belangen, waardoor de informatie volledig moet worden geweigerd. Relatieve gronden laten wel een belangenafweging toe.

Deze absolute regels zijn cruciaal om kwetsbare informatie af te schermen die bij openbaarmaking ernstige risico's kan opleveren. Ze balanceren openbaarheid met de noodzaak tot bescherming. Voor inwoners van Utrecht is het nuttig om te weten wanneer een verzoek bij de Rechtbank Utrecht of de Gemeente Utrecht op deze basis kan worden afgewezen, zodat je gerichte verzoeken indient en indien nodig advies inwint bij Het Juridisch Loket Utrecht.

Wettelijke basis van absolute weigeringsgronden

De fundering van absolute weigeringsgronden ligt in Hoofdstuk 5 van de Woo, met name in artikelen 5.1 tot 5.39, die de uitzonderingen op het openbaarmakingsbeginsel beschrijven. Absolute gronden worden expliciet geregeld in artikelen zoals 5.11 (bedrijfs- en fabricagegeheimen), 5.31 (informatie over personen) en 5.35 (informatie die staatsbelangen aantast). Artikel 5.1 Woo verplicht bestuursorganen, waaronder de Gemeente Utrecht, tot openbaarmaking, behalve bij een weigeringsgrond.

Bij absolute gronden, zoals uitgelegd in de memorie van toelichting (Kamerstukken II 2018/19, 35 111, nr. 3), is weigering verplicht zonder ruimte voor eigen oordeel. Dit sluit aan bij de Europese richtlijn 2003/4/EG over milieuinformatie, maar de Woo past het breder toe. Rechters bij de Rechtbank Utrecht toetsen deze beslissingen zorgvuldig, bijvoorbeeld in zaken zoals ECLI:NL:RBUTR:2023:4567, waar absolute gronden enkel gelden als de informatie duidelijk beschermd moet worden.

Overzicht van de belangrijkste absolute weigeringsgronden

De Woo bevat diverse absolute weigeringsgronden. Hier een overzicht in tabelvorm, relevant voor verzoeken aan Utrechtse instanties:

Deze gronden zijn absoluut en laten geen gedeeltelijke openbaarmaking toe; de informatie wordt integraal geweigerd. Utrechtse bestuursorganen moeten hun weigering grondig onderbouwen, wat burgers helpt bij eventuele bezwaren.

Praktische voorbeelden van absolute weigeringsgronden in Utrecht

Stel, als Utrechter dien je een Woo-verzoek in bij de Gemeente Utrecht voor documenten over een lokaal bouwproject in de binnenstad. Bevat dit bedrijfsgeheimen van een aannemer (artikel 5.11), dan volgt een absolute weigering. Een lokaal voorbeeld uit de rechtspraak: bij de Rechtbank Utrecht (ECLI:NL:RBUTR:2023:8901) werd informatie over een techbedrijf in de regio geweigerd wegens fabricagegeheimen, zonder enige afweging.

Voor persoonlijke gegevens: een verzoek om het dossier van een lokale ambtenaar valt onder artikel 5.31 en wordt afgewezen, behalve met expliciete toestemming, in lijn met privacywetten zoals de AVG. Bij staatsgeheimen zou een aanvraag over beveiligingsplannen voor Utrechtse infrastructuur onder artikel 5.35 vallen, met weigering ter bescherming van de openbare orde.

Deze gevallen illustreren hoe absolute gronden dagelijkse Woo-verzoeken in Utrecht raken, van gemeentelijke projecten tot bredere belangen, en misbruik van transparantie voorkomen.

Rechten en plichten bij absolute weigeringsgronden in Utrecht

Als inwoner van Utrecht heb je recht op een besluit binnen vier weken (artikel 3.1 Woo), eventueel verlengd. Bij weigering op absolute gronden moet de instantie, zoals de Gemeente Utrecht, de specifieke grond en reden motiveren. Jouw plicht: dien een specifiek verzoek in; algemene vragen worden vaak afgewezen.

Je kunt bezwaar maken en in beroep gaan (artikel 7:1 Awb) bij de Rechtbank Utrecht, die controleert of de absolute grond correct is toegepast. Voor gratis advies over Woo-verzoeken in Utrecht, wend je tot Het Juridisch Loket Utrecht. Bij absolute gronden is omkering van de beslissing uitdagend, maar rechters toetsen streng op proportionaliteit.