Gedoogbeleid coffeeshops in Utrecht

Gedoogbeleid coffeeshops in Utrecht

Het gedoogbeleid coffeeshops in Utrecht is een typisch Nederlands fenomeen waarbij de Gemeente Utrecht en het Openbaar Ministerie (OM) coffeeshops dulden voor de verkoop van beperkte hoeveelheden softdrugs aan volwassenen, ondanks het verbod in de Opiumwet. Dit helpt overlast in de stad te verminderen en de drugshandel te kanaliseren naar gecontroleerde kanalen.

Wat houdt gedoogbeleid voor coffeeshops in Utrecht in?

In Utrecht voeren politie en OM handhaving uit op Opiumwet-overtredingen, maar coffeeshops worden niet vervolgd als ze lokale regels naleven. Dit beleid, gestart in de jaren zeventig, haalt de handel in softdrugs zoals wiet en hasj uit de criminaliteit en beperkt hinder voor Utrechters. Verkoop is toegestaan, maar productie en groothandel blijven illegaal en worden streng aangepakt door de autoriteiten.

De Gemeente Utrecht bepaalt het aantal coffeeshops en verleent exploitatievergunningen via de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Het volgt landelijke normen, maar is afgestemd op lokale behoeften, zoals in drukke wijken als Kanaleneiland of het centrum. Dit kwalificeert als gedoogbeschikking onder bestuursrecht, waarbij afzien van vervolging geldt. Voor meer info: Gedoogbeleid en gedoogbeschikkingen. Raadpleeg Het Juridisch Loket Utrecht voor persoonlijk advies.

Wettelijke basis

Het beleid steunt op de Opiumwet (1928, recent gewijzigd), met artikel 3 dat drugs splitst in lijst I (harddrugs) en lijst II (softdrugs zoals cannabis). Verkoop en productie zijn strafbaar (artikelen 10 en 11).

Geen formele wet, maar OM-beleid via de AHO-56 richtlijn van het College van Procureurs-Generaal, met voorwaarden voor niet-vervolging. De Gemeente Utrecht vult aan met eigen coffeeshopbeleid in gedoogbeschikkingen of APV-vergunningen. Het Europees Hof oordeelde in 2010 dat dit mag, mits geen belemmering voor EU-handel.

Voorwaarden voor coffeeshops in Utrecht

Coffeeshops in Utrecht moeten de AHO-56 criteria halen:

• Geen overlast: Geen rumoer, zwerfvuil of ordeverstoring in de buurt.
• Geen verkoop aan jongeren: Strenge controle voor 18+.
• Maximaal 5 gram per persoon: Per keer, geen consumptie ter plaatse.
• Geen harddrugs: Alleen lijst II-softdrugs.
• Geen reclame: Geen buitenlandse promotie.
• Inzichtelijkheid: Voorraad controleerbaar door politie.

Extra lokale regels van de Gemeente Utrecht: max. 1 coffeeshop per 5.000 inwoners, geen vestiging nabij scholen of in gevoelige buurten zoals Overvecht.

Praktijk in Utrecht

In Utrecht zijn circa 20 gedoogde coffeeshops, gereguleerd door het 'Coffeeshopbeleid Utrecht'. Voorbeeld: in 2021 trok de gemeente de vergunning in van een shop in het centrum wegens overlast en verkoop aan toeristen, met sluiting via bestuursdwang (art. 174 Gemeentewet).

In strengere gemeenten zoals Urk geldt 'nul-tolerantie', maar Utrecht hanteert een evenwichtig beleid. De Rechtbank Utrecht behandelt beroepen tegen sluitingen. Rotterdam experimenteert met gesloten wietteelt; Utrecht monitort dit voor toekomstig beleid.

Rechten en plichten van Utrechse coffeeshophouders

Plichten:

1. Volg AHO-56 en Gemeente Utrecht-regels.
2. Houd administratie bij (ID-controles).
3. Meld wijzigingen aan de gemeente.

Rechten:

• Bescherming tegen onteigening (EVRM Protocol 1).
• Bezwaar en beroep bij Rechtbank Utrecht (Awb art. 7:1 vv.).
• Geen OM-vervolging bij compliance.

Bij schending intrekken van gedoogbeschikking of dwangsom (Awb art. 5:25) door Gemeente Utrecht.

Vergelijking gedoogbeleid coffeeshops met andere vormen

Veelgestelde vragen