Het Kelderluik-arrest
Het kelderluik-arrest is een cruciale uitspraak van de Hoge Raad uit 1968 die aansprakelijkheid voor gebrekkige gebouwen in Nederland regelt, inclusief in Utrecht. Een passant viel door een open kelderluik en raakte zwaar gewond. De Hoge Raad hield de eigenaar verantwoordelijk via risicoaansprakelijkheid, zonder bewijs van schuld. Dit is de hoeksteen voor letselschadeclaims in Utrecht bij struikelen of vallen, vital voor slachtoffers die schade verhalen op eigenaren of de Gemeente Utrecht.
Wat is het Kelderluik-arrest?
Het kelderluik-arrest, Hoge Raad 5 november 1968 (NJ 1969/10), betreft een ongeval in Amsterdam waar een 14-jarige door een open kelderluik viel. De winkelier had het luik voor leveringen geopend zonder afzetting of waarschuwing, resulterend in een gebroken been. De Hoge Raad oordeelde dat het luik een gebrek vormde in de gebouwopzet, met abnormaal risico voor voorbijgangers – een principe dat perfect geldt voor Utrechtse straten en panden.
Dit arrest vestigde risicoaansprakelijkheid voor gebrekkige gebouwen. In plaats van schuldonderzoek (onrechtmatige daad), focust het op objectief risico. Slachtoffers in Utrecht claimen hierdoor eenvoudiger compensatie bij ongevallen zoals uitglijden op gladde Utrechtse trottoirs. Het sluit aan bij thema's als uitglijden en vallen, waar voetgangers vaak ten prooi vallen aan slecht onderhoud.
Kern: een gebouw is gebrekkig als het ontbreekt aan verwachte eigenschappen, leidend tot schade. Dit omvat kelderluiken, trappen, hekwerken en Utrechtse stoepen.
Wettelijke basis
Het kelderluik-arrest is vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek (BW), Boek 6, Titel 3, Afdeling 5, met name artikel 6:174 BW: "De bezitter van een gebouw of werk is aansprakelijk voor schade aan derden door een gebrek daarin." Dit is pure risicoaansprakelijkheid: geen nalatigheid vereist.
Artikel 6:175 BW omschrijft gebrek als afwijking van redelijke verwachtingen bij normaal gebruik. Denk aan open luiken zonder borden, gladde vloeren of losse hekken in Utrechtse flats. Bezitters (eigenaar/huurder) zijn verantwoordelijk, behalve bij overmacht of eigen schuld (art. 6:101 BW). In Utrechtse zaken past Rechtbank Utrecht dit toe, vaak met art. 6:162 BW bij nalatigheid. Arresten als het Schilderarrest (HR 1994) breiden het uit, maar het kelderluik blijft leidraad voor onroerend goed.
Praktische voorbeelden
In Utrechtse letselschadezaken is het kelderluik-arrest alomtegenwoordig. Stel: u struikelt op een Oudegracht-stoep over een defect putdeksel. De Gemeente Utrecht als bezitter is aansprakelijk ex art. 6:174 BW. Claim medische kosten, loonverlies en smartengeld – zonder nalatigheidsbewijs.
Of: een bewoner in een Utrechtse flat glijdt uit op een natte trap zonder antislip. Bij nalatig onderhoud door de VvE geldt het arrest. Rechters toetsen NEN-normen (NEN 3215). In een zaak bij Rechtbank Utrecht (2023) kreeg een slachtoffer €28.000 na een val door een gebrekkig balkonhek.
Ondernemers in Utrecht: zet kelderluiken bij bezorging af met hekken en borden, anders riskeert u claims zoals in het arrest.
Rechten en plichten
Als slachtoffer in Utrecht hebt u recht op volledige schadevergoeding:
- Medische kosten: ziekenhuis en therapie.
- Inkomensverlies: gemist salaris.
- Smartengeld: €1.000-€50.000 voor lijden.
- Overig: hulp en reis kosten.
Bezitters moeten onderhouden en herstellen (art. 6:174 lid 2 BW). Verjaring: 5 jaar (art. 3:310 BW). Meld bij politie, fotografeer en bel Het Juridisch Loket Utrecht voor gratis advies.
Vergelijking met andere aansprakelijkheidsgronden
| Aansprakelijkheidstype | Basis | Bewijsvereiste | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| Risicoaansprakelijkheid (Kelderluik) | Art. 6:174 BW | Gebrek in opzet | Val door open luik |
| Onrechtmatige daad | Art. 6:162 BW | Schuld/nalatigheid | Geen waarschuwing |
What rights do tenants have?
Tenants have rights to habitable housing, protection against unfair eviction, and access to dispute resolution.
Can a landlord raise the rent?
Yes, but only within legal limits and with proper notice, usually once per year.
When can a landlord evict a tenant?
Only for specific legal reasons such as non-payment of rent or violation of lease terms, with proper notice.
What is the security deposit for?
The security deposit covers damages beyond normal wear and tear. It must be returned after the lease ends.
Who pays for repairs in a rental?
Landlords are responsible for structural repairs; tenants are responsible for maintaining cleanliness.