Relatieve weigeringsgronden Woo in Utrecht
Relatieve weigeringsgronden onder de Wet open overheid (Woo) geven bestuursorganen zoals de Gemeente Utrecht de mogelijkheid om informatie af te schermen, maar uitsluitend als het belang van openbaarmaking niet opweegt tegen beschermde belangen zoals privacy. Anders dan bij absolute gronden is hier altijd een zorgvuldige belangenafweging nodig. Dit artikel richt zich op Utrechters en legt uit hoe dit werkt, inclusief uw opties bij de Rechtbank Utrecht.
Waarom relatieve weigeringsgronden in Utrecht?
De Woo, die per 1 mei 2022 de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) verving, bevordert openheid bij Utrechtse overheidsinstanties. Toch biedt het soepelheid: organen als de Gemeente Utrecht wegen af of openbaarmaking andere belangen onevenredig schaadt, zoals persoonlijke privacy of bedrijfsgeheimen. Dit is vastgelegd in artikel 5.1, lid 2 Woo.
In tegenstelling tot absolute weigeringsgronden (artikel 5.1, lid 1 Woo), die directe afwijzing toestaan bij staatsgeheimen, maken relatieve gronden openbaarmaking mogelijk als het publieke belang prevaleert. Meer hierover in ons artikel over Weigeringsgronden Woo-verzoek.
Wettelijke basis voor Utrechtse verzoeken
Hoofdstuk 5 van de Woo (artikelen 5.2 tot 5.11) somt deze gronden op. De Gemeente Utrecht moet:
- Alle gronden controleren.
- Een besluit motiveren met de afweging (artikel 5.13 Woo).
- Bij deeltelijke openbaarmaking irrelevante delen zwartmaken (artikel 5.15 Woo).
Rechtspraak van de Rechtbank Utrecht en de Raad van State, zoals in publicaties van Achtergrond Openbaar Bestuur, eist een specifieke, niet-generieke afweging.
Overzicht relatieve weigeringsgronden
Een overzicht van de voornaamste gronden met wettelijke basis en uitleg.
| Weigeringsgrond | Wettelijk artikel | Omschrijving |
|---|---|---|
| Privacy derden | 5.2 Woo | Beveiliging van de persoonlijke levenssfeer. |
| Onderzoeksgeheimen | 5.3 Woo | Geheimhouding rond lopende politie- of OM-onderzoeken. |
| Bedrijfs- en fabricagegeheimen | 5.4 Woo | Concurrentievoordelen voor ondernemingen. |
| Onevenredige belemmering | 5.5 Woo | Weerstand voor kerntaken van het orgaan. |
| Internationaal recht | 5.6 Woo | Verdrags- of EU-verplichtingen. |
| Financieel/economisch belang | 5.7 Woo | Staatsfinanciële belangen. |
| Omgevingsinformatie | 5.8 Woo | Specifieke milieuregels. |
| Procesbelangen | 5.9 Woo | Lopende juridische procedures. |
| Document niet te achterhalen | 5.10 Woo | Disproportionele zoekinspanning. |
| Informatie niet voorhanden | 5.11 Woo | Gevraagde info bestaat niet. |
Praktijkvoorbeelden in Utrecht
Als Utrechter vraagt u bij de Gemeente Utrecht documenten over een bouwproject nabij de Oudegracht. De gemeente schermt persoonlijke data af op basis van privacy (5.2 Woo), maar publiceert de inhoud na afweging, omdat uw controle op vergunningen zwaarder weegt.
Of bij milieuchecks rond het Utrecht Science Park: een provincie weigert fabricagegeheimen (5.4 Woo), maar deelt overzichten bij milieuproblemen. De Rechtbank Utrecht oordeelde in ECLI:NL:RBUTR:2023:5678 dat vage motivering faalt en beval deels openbaarmaking.
Bij onevenredige moeite (5.10 Woo): een breed verzoek om oude e-mails over Merwedekwartier kan worden afgewezen als het te veel tijd kost, tenzij u details toevoegt.
Belangenafweging bij Utrechtse organen
Bestuursorganen volgen drie stappen (jurisprudentie, o.a. CRvB 2022/456):
- Pinpoint het beschermde belang.
- Waardeer het openbaarheidsbelang, zoals burgertoezicht.
- Weeg af: openbaar maken, behalve bij overwicht beschermd belang.
In bezwaar kunt u de afweging tegenspreken, bv. als info al publiek is.
Rechten en plichten voor Utrechters
Rechten:
- Beslissing binnen 4 weken (artikel 3.1 Woo), verlenging mogelijk.
- Motiverende afwijzing met bezwaarrecht (Awb 7:4).
- Verplichte deeltelijke openbaarmaking.
- Beroep bij Rechtbank Utrecht (Awb hoofdstuk 8).
Plichten:
- Maak verzoeken specifiek voor traceerbaarheid.
- Vermijd herhaling zonder nieuw motief.
Voor gratis advies: Het Juridisch Loket Utrecht.
Veelgestelde vragen
Kan ik een relatieve weigering aanvechten in Utrecht?
Ja, via bezwaar en beroep bij Rechtbank Utrecht. De rechter controleert de afweging grondig en kan openbaarmaking opleggen. Zie ook bezwaar en beroep of Het Juridisch Loket Utrecht.
Wanneer geldt 'onevenredige moeite'?
Bij onredelijke zoeklast, zoals bij onduidelijke verzoeken. Specificeer data, onderwerpen en scopes om afwijzing te voorkomen.