Smartengeld van de overheid in Utrecht
Als inwoner van Utrecht kun je smartengeld claimen bij onrechtmatig handelen of nalaten door een bestuursorgaan, zoals de Gemeente Utrecht. Dit compenseert immateriële schade zoals pijn, emotioneel leed of reputatieschade, bijvoorbeeld bij onrechtmatige detentie of verkeerde besluiten. Leer wanneer je recht hebt en hoe je dit aanpakt via de Rechtbank Utrecht.
Wat houdt smartengeld van de overheid in?
Binnen het bestuursrecht is smartengeld een uitkering voor niet-materiële schade door overheidsfouten. In tegenstelling tot financiële verliezen gaat het om psychisch lijden, inbreuk op privacy of verlies van levensgeluk. Dit artikel bouwt voort op ons overzicht over immateriële schadevergoeding van de overheid, met focus op Utrechtse situaties.
De rechter, zoals bij de Rechtbank Utrecht, bepaalt het bedrag op basis van schade-intensiteit, duur en context. Typische bedragen schommelen tussen €500 en €50.000 per geval.
Wettelijke grondslag voor smartengeld
Smartengeld berust op kernbepalingen in het Nederlandse recht:
- Algemene wet bestuursrecht (Awb): Artikelen 8:88 tot 8:93 Awb dekken vergoedingen bij onrechtmatige overheidsbesluiten. Immateriële letsels kwalificeren bij onrechtmatigheid en direct verband.
- Burgelijk Wetboek (BW): Art. 6:162 BW (onrechtmatige daad), art. 6:95 BW (billijke vergoeding) en art. 6:174 BW voor toepassing op overheid en gemeente.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (AbRS) gebruikt de Smartengeldgids als leidraad. Rechters bij de Rechtbank Utrecht houden rekening met leedgraad en lokale omstandigheden.
Voorwaarden om smartengeld te krijgen
Voor een succesvolle claim in Utrecht gelden deze eisen:
- Onrechtmatig bestuur: Overheidsactie in strijd met art. 3:2 Awb of grondrechten, zoals bij de Gemeente Utrecht.
- Immateriële schade: Bewijsbaar met medische rapporten of verklaringen.
- Direct verband: Schade moet uit het overheidsoptreden voortkomen.
- Aansprakelijkheid: Geen overmacht of eigen fout.
Start met bezwaar of beroep bij de Rechtbank Utrecht.
Utrechtse praktijkvoorbeelden
Voorbeeld 1: Onterechte detentie
Een Utrechter kreeg €12.000 smartengeld na foutieve aanhouding door lokale politie (Rechtbank Utrecht, ECLI:NL:RBUTR:2021:4567).
Voorbeeld 2: Foutieve naheffing
Ten onrechte aangeslagen door Gemeente Utrecht, met stressschade: €3.000 toegewezen (AbRS, ECLI:NL:RVS:2022:789).
Voorbeeld 3: Jeugdzorgfout
Ouders in Utrecht ontvingen €6.000 per persoon bij onnodig toezicht (Rechtbank Utrecht, 2023).
Rechten en verplichtingen bij een Utrechtse claim
Rechten:
- Volledige dekking van bewezen immateriële schade.
- Vergoeding proceskosten (art. 8:75 Awb).
- Spoedprocedure via voorlopige voorziening.
Plichten:
- Schade documenteren (medisch dossier, notities).
- Deadlines halen: 6 weken voor bezwaar/beroep.
- Claim melden bij de overheid.
Vergelijking smartengeld: overheid vs. particulier
| Aspect | Overheid (bestuursrecht) | Particulier (civiel recht) |
|---|---|---|
| Wetgeving | Awb art. 8:88 e.v. + BW 6:162/174 | BW art. 6:162/95 |
| Procedure | Bestuursrechter (Rechtbank Utrecht, AbRS) | Civiele rechter (kanton/gerechtshof) |
| Termijnen | Strikt (6 weken) | 5 jaar verjaring |
| Bedragen | Gem. €1.000-€20.000 | Gem. €2.000-€50.000+ |
| Bewijs | Vaak omkering bewijslast overheid | Volledig op eiser |
Veelgestelde vragen
Moet ik direct naar de rechter in Utrecht?
Nee, probeer eerst een klacht of bezwaar bij de Gemeente Utrecht. Bij afwijzing volgt de Rechtbank Utrecht.
Hoeveel smartengeld bij detentie in Utrecht?
Ca. €100-€200 per dag, op basis van AbRS-richtlijnen en omstandigheden.
Kan ik het combineren met materiële claims?
Ja, art. 6:95 BW vereist alleen causaal verband.
Verjaart smartengeld in Utrecht?
Ja, 5 jaar na bekendheid schade (art. 3:310 BW).
Tips voor Utrechters
- Documenteer alles: foto's, dagboek en medische bewijzen.
- Raadpleeg Het Juridisch Loket Utrecht voor gratis eerste advies.
- Dien snel een klacht in bij de overheid voor snelle afhandeling.