Terug naar Encyclopedie
Algemeen Bestuursrecht

Toerekenbaarheid overheidsdaad in Utrecht

Wanneer is een fout van een ambtenaar van Gemeente Utrecht toerekenbaar? Belangrijke regels, voorbeelden en tips voor schadeclaims in Utrecht. (128 karakters)

4 min leestijd

Toerekenbaarheid overheidsdaad in Utrecht

Toerekenbaarheid overheidsdaad in Utrecht draait om de juridische beoordeling of een onrechtmatige actie van een ambtenaar of orgaan van de Gemeente Utrecht, provincie of Staat aan de overheid kan worden toegerekend. Dit is essentieel voor inwoners van Utrecht die schadeclaims indienen tegen de overheid, zodat de Gemeente Utrecht of andere overheidsinstanties aansprakelijk kunnen worden gesteld voor onrechtmatige overheidsdaad.

Wettelijke basis

De regels voor toerekenbaarheid overheidsdaad in Utrecht zijn verankerd in het civiele aansprakelijkheidsrecht, vooral artikel 6:162 Burgerlijk Wetboek (BW), dat onrechtmatige daden definieert en verplichting tot schadevergoeding oplegt. Voor overheidsorganisaties zoals de Gemeente Utrecht speelt artikel 6:163 BW een rol bij interne toerekening, maar jurisprudentie van de Hoge Raad is doorslaggevend. Relevante uitspraken zijn:

  • Katwijk-arrest (HR 27 november 1992, NJ 1993/293): Een ambtenaarshandeling is toerekenbaar als deze valt binnen de 'kring van taak en bevoegdheid' van de Gemeente Utrecht.
  • Bleker-arrest (HR 26 juni 2009, NJ 2010/157): Schijn van bevoegdheid kan ook leiden tot toerekening aan Utrechtse overheidsinstanties.

In het bestuursrecht verwijst artikel 3:4 Awb naar kwalificatie als overheidsdaad, maar schadeclaims in Utrecht lopen via het BW en worden vaak behandeld bij de Rechtbank Utrecht.

Voorwaarden voor toerekenbaarheid

Voor toerekenbaarheid overheidsdaad in Utrecht gelden cumulatief drie criteria:

  1. Taakuitoefening: De ambtenaar van de Gemeente Utrecht moet optreden binnen zijn publieke functie, inclusief nauw verwante handelingen.
  2. Organisatorische band: Een duidelijke hiërarchische link met de overheid; externe ZZP'ers zonder gezagsverhouding tellen niet.
  3. Geen privéhandeling: De actie moet verband houden met de dienstverlening in Utrecht.

De Hoge Raad past een brede interpretatie toe: zelfs buitenbevoegdheden handelen kan toerekenbaar zijn als het in de 'sfeer van de dienst' bij de Gemeente Utrecht past.

Uitzonderingen op toerekenbaarheid

Niet alle missers van Utrechtse ambtenaren maken de overheid aansprakelijk. Uitzonderingen omvatten:

  • Pure privéhandelingen: Zoals een ambtenaar die privé een boete krijgt tijdens werkuren.
  • Opsporingsambtenaren: Art. 6:175 BW beperkt toerekening bij bona fide politie-acties in Utrecht.
  • Extreme afwijkingen: Bijv. geweld uit privéfrustratie, ver buiten de taak.

Vergelijking toerekenbaar versus niet-toerekenbaar in Utrecht

SituatieToerekenbaar?Reden
Ambtenaar Gemeente Utrecht weigert onterecht bouwvergunningJaBinnen taak bij balie Bouw- en Woningtoezicht
Politieagent in Utrecht slaat buiten proportie bij aanhoudingJaIn sfeer van politiedienst
Ambtenaar veroorzaakt ongeluk met privéhoofd op werkadresNeePrivéhandeling
Belastingambtenaar lekt data voor eigen gewinNeeGrote deviantie van taken

Praktische voorbeelden in Utrecht

Voorbeeld: Een Utrechter dient een omgevingsvergunning in bij de Gemeente Utrecht. De ambtenaar verliest papieren en wijst af wegens 'incomplete dossier'. Door vertraging lijdt u schade – toerekenbaar aan de gemeente via art. 6:162 BW, te claimen bij de Rechtbank Utrecht.

Of: Tijdens een huiszoeking in de Kanaalstraat beschadigt een agent onnodig meubels. Toerekenbaar, tenzij privé-motief. Dien uw claim in bij de politie of Staat.

Tegenvoorbeeld: Een Utrechtse vuilnisophaler steelt een fiets uit een container tijdens zijn route in Overvecht. Mogelijk niet-toerekenbaar als puur privé, maar vaak wel door dienstcontext.

Rechten en plichten bij toerekenbaarheid in Utrecht

Rechten van Utrechters:

  • Schade eisen via dagvaarding bij Rechtbank Utrecht of bestuursbezwaar.
  • Bewijs van causaal verband leveren.
  • Vervaltermijn: 5 jaar (art. 3:310 BW).

Plichten overheid:

  • Interne verhaalbaarheid bij grove nalatigheid.
  • Transparant onderzoek door Gemeente Utrecht.

Lees ons artikel over onrechtmatige overheidsdaad in Utrecht voor meer details. Neem voor advies contact op met Het Juridisch Loket Utrecht.

Veelgestelde vragen

Is een fout van een ZZP-adviseur voor Gemeente Utrecht toerekenbaar?

Nee, zonder organisatorische band. Zie HR 13 juli 2018, ECLI:NL:HR:2018:1270.

Kan Gemeente Utrecht een claim afwijzen met 'geen toerekening'?

Ja, maar Rechtbank Utrecht toetst kritisch; bewijslast bij overheid.

Geldt dit voor provincie Utrecht en waterschappen?

Ja, uniform voor alle overheidslichamen (art. 1:1 Awb).

Wat als de Utrechtse ambtenaar ontkent?

Toerekening baseert op objectieve feiten, niet intentie.

Tips en aanbevelingen voor Utrechters

Voor een sterke claim bij toerekenbaarheid overheidsdaad in Utrecht:

  • Documenteer grondig: datums, namen, getuigenverklaringen.
  • Meld schade schriftelijk bij de Gemeente Utrecht en start bezwaarprocedure.
  • Zoek gratis hulp bij Het Juridisch Loket Utrecht (locatie Utrecht Centrum).
  • Overweeg mediation via de Rechtbank Utrecht voor snellere afwikkeling.

Juridische Hulp van Arslan & Arslan Advocaten

Bij juridische kwesties is het essentieel om tijdig professioneel advies in te winnen. Arslan & Arslan Advocaten helpt u met uw juridische zaak.