Zasada ne bis in idem oznacza zakaz ścigania lub karania tej samej osoby wielokrotnie za to samo naruszenie. Ta ważna zasada prawna chroni przed powtarzającymi się procedurami sądowymi po ostatecznym wyroku, takim jak uniewinnienie lub skazanie.
Znaczenie ne bis in idem
Termin ten oznacza dosłownie „nie dwa razy za to samo”. Zasada ta, zapisana w artykule 68 Kodeksu Karnego oraz artykule 4 Protokołu nr 7 do EKPC, zapewnia, że osoba nie może być ponownie sądzona w sprawie, która została już nieodwołalnie zakończona.
Kiedy stosuje się tę zasadę?
Zasada ne bis in idem ma zastosowanie w następujących warunkach:
- Został wydany ostateczny wyrok (uniewinnienie, skazanie lub umorzenie postępowania).
- Chodzi o dokładnie to samo zdarzenie (ten sam moment, miejsce i czyn).
- Dotyczy tej samej osoby jako podejrzanego.
Co rozumie się przez „to samo zdarzenie”?
Chodzi o istotę faktów: jeśli zdarzenia są zasadniczo identyczne, zasada ma zastosowanie. Na przykład, incydent drogowy nie może być najpierw ścigany jako wykroczenie, a później jako przestępstwo, jeśli chodzi o tę samą czynność.
Wyjątki od zasady
W niektórych przypadkach ne bis in idem nie ma zastosowania, na przykład:
- Przegląd sprawy w przypadku odkrycia oszustwa w pierwotnym postępowaniu.
- Pojawienie się nowych, kluczowych informacji, które wcześniej były nieznane.
- Jeśli wcześniejsze postępowanie nie zawierało formalnego ścigania.
Zawiadomienie o karze i ne bis in idem
Zawiadomienie o karze wydane przez Prokuraturę uruchamia również tę zasadę. Po przyjęciu zawiadomienia sprawa nie może być ponownie podjęta, chyba że wniesie się sprzeciw.
Zastosowanie transgraniczne
W Unii Europejskiej zasada ne bis in idem ma zastosowanie również ponad granicami, dzięki umowie ze Schengen. Uniewinnienie w Belgii oznacza, że w Holandii nie można być ponownie ściganym za tę samą sprawę.
Lokalne informacje w Utrechcie
W przypadku pytań prawnych lub wsparcia w Utrechcie możesz zwrócić się do Juridisch Loket Utrecht, mieszczącego się przy Catharijnesingel 55. Ponadto Sąd Okręgowy Midden-Nederland, położony przy Vrouwe Justitiaplein 1, rozpatruje sprawy, w których ta zasada może odgrywać rolę.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące ne bis in idem
Czy mogę być ponownie ścigany po uniewinnieniu?
Nie, w przypadku nieodwołalnego uniewinnienia zasada ne bis in idem chroni przed dalszym ściganiem za tę samą sprawę. Dotyczy to również po skazaniu lub umorzeniu przez prokuraturę. Wyjątki są rzadkie, np. w przypadku oszustwa w wcześniejszej sprawie lub nowego dowodu.
Co jeśli otrzymałem zawiadomienie o karze?
Zawiadomienie o karze ma taki sam status jak decyzja sądowa. O ile nie wniesiesz sprzeciwu, jesteś chroniony przed dalszym ściganiem za to samo przestępstwo.
Czy zasada ta ma zastosowanie również po wyroku zagranicznym?
Tak, w UE umowa ze Schengen zapobiega ściganiu w innym kraju UE po ostatecznym wyroku w innym miejscu. Poza UE zależy to od lokalnego prawa.
Jak określa się „to samo zdarzenie”?
Musi chodzić o identyczne fakty: ten sam czyn, czas i miejsce. Niewielkie odchylenie może już prowadzić do innej oceny, chyba że istota pozostaje taka sama.
Co jeśli znajdzie się nowy dowód?
Zazwyczaj zasada pozostaje w mocy, ale w przypadku oszustwa w pierwotnej sprawie lub całkowicie nowych faktów sprawa może być czasem wznowiona.