Odsetki ustawowe od odszkodowania za szkody osobowe: od kiedy i ile?
Sprawy dotyczące odszkodowań za szkody osobowe trwają długo. Między wypadkiem a ostateczną wypłatą często mijają lata, a w tym czasie nie ma Pan/Pani dostępu do tych pieniędzy. Odsetki ustawowe rekompensują tę sytuację: otrzymuje Pan/Pani nie tylko zwrot szkody, ale także odsetki za okres, w którym wypłata była opóźniona.
W praktyce odsetki te są często pomijane, mimo że w przypadku sprawy trwającej pięć lat mogą one stanowić poważną kwotę.
Jak wysokie są odsetki?
Odsetki ustawowe dla transakcji niehandlowych wynoszą od 1 stycznia 2026 r. 4%. Jest to obniżka: wcześniej stawka była wyższa. Odszkodowanie za szkody osobowe wynikające z wypadku podlega tej stawce.
Istnieje również wyższa stawka, tzw. odsetki ustawowe handlowe, które od 1 lipca 2026 r. wynoszą 10,4%. Dotyczy ona wyłącznie transakcji handlowych między przedsiębiorstwami i nie ma zastosowania do Państwa roszczenia o odszkodowanie za szkody osobowe. Jeśli proponuje się Panu/Pani tę stawkę, coś jest nie tak.
Stawka jest okresowo korygowana przez rząd. Jeśli Państwa sprawa trwa kilka lat, obliczenia są dokonywane dla każdego okresu według stawki obowiązującej w danym czasie.
Od kiedy naliczane są odsetki?
W przypadku szkody wynikającej z czynu niedozwolonego nie musi Pan/Pani formalnie wezwać drugiej strony do naprawienia szkody. Artykuł 6:83 lit. b Kodeksu cywilnego (Burgerlijk Wetboek) stanowi, że zwłoka następuje bezpośrednio w przypadku zobowiązania wynikającego z czynu niedozwolonego.
W praktyce oznacza to, że odsetki naliczane są od momentu, w którym dana pozycja szkody faktycznie powstała. Nie od momentu, w którym Pan/Pani powiadomił/a ubezpieczyciela, ani nie od daty ostatecznego rozliczenia. Każda pozycja ma więc swoją własną datę początkową: koszty medyczne od momentu ich poniesienia, utracone dochody za okres, w którym ich Pan/Pani nie uzyskał/a.
Odsetki od odsetek
Artykuł 6:119 ust. 2 BW stanowi, że po upływie roku odsetki są doliczane do kwoty głównej. W kolejnym roku odsetki naliczane są również od już naliczonych odsetek. W przypadku długotrwałej sprawy ma to zauważalny wpływ – i właśnie ten element często jest pomijany w propozycjach odszkodowawczych.
Uwaga przy zaliczkach i ostatecznym rozliczeniu
Jeśli otrzymał/a Pan/Pani zaliczki, odsetki od tej części przestają być naliczane w momencie wypłaty. Od pozostałej kwoty odsetki nadal są naliczane. Prawidłowe obliczenie odsetek uwzględnia więc daty i kwoty wszystkich zaliczek.
Jeśli otrzymuje Pan/Pani ostateczną propozycję, w której podana jest jedna kwota „włącznie z odsetkami” bez szczegółów, proszę poprosić o przedstawienie obliczeń: dla każdej pozycji szkody, z datą początkową i zastosowaną stawką. Bez tych informacji nie można sprawdzić, czy odsetki zostały prawidłowo uwzględnione.
Odsetki a własne koszty pomocy prawnej
Odsetki ustawowe to co innego niż zwrot kosztów Pańskiego pełnomocnika. Koszty te są rozliczane w inny sposób; zobacz koszty pozasądowe. Nie należy mylić tych dwóch pozycji: są to odrębne elementy Pańskiego zestawienia szkód.
Pomoc w sprawdzeniu Pańskiego rozliczenia
Chce Pan/Pani wiedzieć, czy odsetki w Pańskiej propozycji są prawidłowe? Na naszej stronie o odszkodowaniach za szkody osobowe przeczyta Pan/Pani, co możemy dla Pana/Pani sprawdzić. Zobacz także: ocena propozycji odszkodowawczej od ubezpieczyciela.
Najczęściej zadawane pytania
Ile wynosi ustawowe odsetki od mojego odszkodowania za szkody osobowe?
Ustawowe odsetki za transakcje niehandlowe wynoszą od 1 stycznia 2026 r. 4%. Szkody osobowe powstałe w wyniku wypadku podlegają tej stawce; wyższa stawka handlowa w wysokości 10,4% nie dotyczy twojego roszczenia.
Od kiedy naliczane są ustawowe odsetki?
Od momentu, gdy faktycznie powstaje szkoda, a nie od daty twojego wezwania do zapłaty lub ostatecznego rozliczenia. W przypadku szkody wynikającej z czynu niedozwolonego zwłoka następuje bezpośrednio na podstawie artykułu 6:83 sub b BW (Kodeks cywilny), bez potrzeby wezwania do zapłaty.
Czy otrzymam odsetki od odsetek?
Tak. Na podstawie artykułu 6:119 lid 2 BW (Kodeks cywilny) po upływie roku odsetki są doliczane do kwoty głównej, a następnie naliczane są odsetki od tej sumy. W długotrwałych sprawach ma to zauważalny wpływ.
Co dzieje się z odsetkami, jeśli otrzymałam/em zaliczki?
Od wypłaconej części odsetki przestają być naliczane w momencie wypłaty; od pozostałej kwoty nadal są naliczane. Prawidłowe obliczenie uwzględnia więc daty i kwoty wszystkich zaliczek.
Jak sprawdzić, czy odsetki są prawidłowo uwzględnione w mojej ostatecznej propozycji?
Poproś o podstawowe wyliczenie dla każdej pozycji szkody, wraz z datą początkową i zastosowaną stopą procentową. Jeśli widnieje tylko jedna kwota „włącznie z odsetkami” bez szczegółów, nie możesz sprawdzić, czy odsetki zostały rzeczywiście prawidłowo uwzględnione.
Dochodzenie odsetek, jeśli mieszka Pan/Pani w Utrechcie
Stawka odsetek i data ich naliczania są uregulowane na poziomie krajowym; miejsca, w których można je sprawdzić lub wyegzekwować, różnią się w zależności od lokalizacji.
Jeśli chce Pan/Pani sprawdzić obliczenie odsetek w ostatecznej propozycji przed podpisaniem, jako mieszkaniec Utrechtu może Pan/Pani zrobić to bezpłatnie w Het Juridisch Loket Utrecht (punkt porad prawnych, Moreelsepark 65, 3511 EP Utrecht), telefon 0900-8020. Proszę zabrać ze sobą pełne zestawienie szkód, w tym daty i kwoty wszystkich otrzymanych zaliczek – bez tych danych nie można przeliczyć odsetek. Zobacz het juridisch loket utrecht.
Jeśli ubezpieczyciel odmawia uwzględnienia odsetek, mimo że odpowiedzialność jest ustalona, jest to typowy punkt do rozstrzygnięcia przez sąd. Dla mieszkańców Utrechtu sprawa toczy się przed Rechtbank Midden-Nederland (locatie Utrecht) (sądem rejonowym), Vrouwe Justitiaplein 1, 3511 EX Utrecht (telefon 088-361 1000). Zobacz rechtspraak.nl.
Na koniec proszę zwrócić uwagę, że wypłata dodatkowej kwoty wraz z odsetkami może być wliczana do majątku przy obliczaniu dodatków lub świadczeń. Jeśli otrzymuje Pan/Pani świadczenie od Gemeente Utrecht (gminy Utrecht), proszę zgłosić wypłatę z wyprzedzeniem: utrecht.nl.
Informacje te mają charakter ogólny i nie stanowią porady prawnej dotyczącej Pańskiej sytuacji osobistej. Wymienione stawki zostały sprawdzone w sierpniu 2026 r. na stronie Rijksoverheid.nl; przed użyciem proszę sprawdzić obowiązującą wówczas stawkę.