Ceza hukukunda, her suç işleyenin cezalandırılması gerekmez. Cezalandırmayı dışlayan nedenler vardır, örneğin haklılık nedenleri (fiil hukuka aykırı değildir) ve kusur dışlayan nedenler (fail kusur isnat edilemez).
Ana Kategoriler
Ceza sorumluluğunu dışlayan nedenler iki önemli türe ayrılır.
Nedenler Arasındaki Fark
| Tür | Etki | Sonuç |
|---|---|---|
| Haklılık Nedeni | Hukuka aykırılığı kaldırır | Fiil cezalandırılmaz |
| Kusur Dışlayan Neden | Kusuru kaldırır | Fail cezalandırılmaz |
Haklılık Nedenleri
Bir haklılık nedeni, işlenen fiilin haklı görüldüğü ve dolayısıyla hukuka aykırı olmadığı anlamına gelir.
Meşru Müdafaa (md. 41/1 Sr)
Doğrudan, hukuka aykırı bir saldırıya karşı savunma.
- Doğrudan: saldırı güncel veya tehdit edicidir
- Hukuka Aykırı: saldırı izin verilmez
- Orantılı: savunma abartılı olmamalıdır
- Gerekli: kaçmak bir seçenek değildi
Acil Durum (md. 40 Sr)
Çıkar çatışmasından kaynaklanan mücbir sebep, en önemli çıkar ön plandadır.
- Daha büyük bir iyiye doğrudan tehlike
- Alternatif çözüm yok
- Seçilen eylem uygundur
Yasal Düzenleme (md. 42 Sr)
Yasal bir düzenlemeye dayalı eylem cezalandırılmaz, örneğin yasal bir tutuklama sırasında polis tarafından kullanılan şiddet.
Resmi Emir (md. 43/1 Sr)
Hukuka uygun resmi emre dayalı eylem cezalandırmayı dışlar.
Kusur Dışlayan Nedenler
Bu nedenlerde fiil cezalandırılabilir, ancak fail kusur isnat edilemez.
Ehliyetsizlik (md. 39 Sr)
Fiil ruhsal bozukluk veya eksiklik nedeniyle isnat edilemiyorsa cezalandırma yoktur.
- Psikiyatrik değerlendirme gereklidir
- TBS veya diğer yaptırımlara yol açabilir
Meşru Müdafaa Fazlası (md. 41/2 Sr)
Saldırı sonucu yoğun duygular nedeniyle meşru müdafaa sınırlarının aşılması.
Ruhsal Zorlama (md. 40 Sr)
Failin makul biçimde direnemediği dış baskı.
Kusur Yok (avas)
Yazılı olmayan bir neden: fail fiili önlemek için her şeyi yapmıştır.
Sonuçlar
| Neden | Hâkim Kararı |
|---|---|
| Haklılık Nedeni | Kovuşturmanın reddi (OVAR) |
| Kusur Dışlayan Neden | Kovuşturmanın reddi (OVAR) |
Dışlayıcı Nedene Başvuru
- Sanık nedeni ikna edici biçimde kanıtlamalıdır
- Hâkim koşulların sağlanıp sağlanmadığını değerlendirir
- Belirsizlik durumunda: sanığın yararına
Utrecht'te Sık Sorulan Sorular
Suçla itham edilirsem ne olur?
Avukat hakkınız vardır, susma hakkınız vardır ve polis haklarınızı açıklamalıdır. İtham edilmek suçlu olduğunuz anlamına gelmez.
Ne kadar süre ön tutuklu kalabilirim?
Davâsız maksimum 10 gün, sonrasında hâkim onaylamalıdır. Ön tutukluluk sınırı vardır.
Suç ile kabahat arasındaki fark nedir?
Suç daha ağırdır ve hapis cezasına yol açabilir, kabahat genellikle para cezasına.
Hukuki yardım hakkım var mı?
Evet, her zaman avukat hakkınız vardır, ödeyemiyorsanız ücretsiz.
Kararı temyiz edebilir miyim?
Evet, istinaf mahkemesine başvurabilirsiniz.
Utrecht Yerel Bilgiler
Mahkeme: Rechtbank Midden-Nederland, Vrouwe Justitiaplein 1, Utrecht
Hukuki Yardım: Juridisch Loket Utrecht, Catharijnesingel 55