Ceza hukukunda suçlar belirli bir süre sonunda zamanaşımına uğrar. Bu sürenin uzunluğu suçun ağırlığına bağlıdır. Zamanaşımı süresi geçtikten sonra şüpheli kovuşturulamaz.
Zamanaşımı nedir?
Ceza hukukunda zamanaşımı, bir kişiyi kovuşturma imkanının belirli bir süre sonunda sona ermesi anlamına gelir. Bunun nedeni, zaman geçtikçe delil elde etmenin zorlaşması ve cezalandırma ihtiyacının aciliyetini yitirmesidir.
Ceza hukukunda zamanaşımı süreleri
Zamanaşımı süresinin uzunluğu, suç için öngörülen maksimum cezaya göre belirlenir.
Sürelerin özeti (Sr md. 70)
| Maksimum ceza | Zamanaşımı süresi | Suç örnekleri |
|---|---|---|
| Kabahatler | 3 yıl | Küçük trafik kabahatleri |
| Maksimum 3 yıl hapis | 6 yıl | Basit hırsızlık, tehdit |
| 3 ila 10 yıl arası hapis | 12 yıl | Ağır yaralama |
| 10 yıl veya daha fazla hapis | 20 yıl | Adam öldürme |
| Müebbet veya 20+ yıl | Zamanaşımı yok | Cinayet, terör eylemleri |
Zamanaşımı olmayan suçlar
Bazı ağır suçlar için zamanaşımı süresi yoktur:
- Cinayet (Sr md. 289)
- Soykırım ve insanlığa karşı suçlar
- Savaş suçları
- Ölümle sonuçlanan terörizm
- Çocuklara karşı belirli cinsel suçlar
Zamanaşımı süresinin başlangıcı
Zamanaşımı süresi genellikle suçun işlendiği günden sonraki gün başlar.
Özel durumlar
| Durum | Süre başlangıcı |
|---|---|
| Sürekli suç | Suçu sona ermesinden sonra |
| Reşit olmayanlara karşı suç | Magdurun 18. doğum gününden sonraki gün |
| Görev suçu | Görevden ayrılmadan sonra |
Zamanaşımını durdurma
Zamanaşımı süresi, resmi bir kovuşturma eylemiyle kesintiye uğratılabilir.
Durdurma örnekleri
- İddianame tebliğ edilmesi
- Tutuklama talebi
- Devam eden kovuşturma bildirimi
- Birtakım soruşturma işlemleri
Durdurmada, o andan itibaren yeni bir zamanaşımı süresi başlar.
Süresinin askıya alınması
Bazı durumlarda zamanaşımı süresi geçici olarak durdurulur:
- Ceza kovuşturmasının askıya alınması durumunda
- Adalet Divanı'na ön karar sorusu sırasında
- Şüphelinin dokunulmazlık享有 etmesi durumunda
Maksimum zamanaşımı süresi
Stoklama ile dahi uzatılamayan mutlak bir zamanaşımı süresi vardır. Bu süre, normal zamanaşımı süresinin iki katıdır.
Pratikteki önemi
- Savunma, zamanaşımını savunma argümanı olarak ileri sürebilir
- Hakimlerin zamanaşımını resen kontrol etmesi zorunludur
- Zamanaşımında savcılık dava şartı yokluk nedeniyle usulden reddedilir
Utrecht için yerel bilgiler
Utrecht'te hukuki destek için Utrecht Hukuk Danışma Ofisi'ne (Catharijnesingel 55 adresinde) başvurabilirsiniz. Ayrıca, Orta Hollanda Bölge Mahkemesi (Vrouwe Justitiaplein 1 adresinde), bu bölgedeki ceza davalarını görür.